Bij Nevero maken we audiovisuele projecten toegankelijk voor anderstaligen of mensen met een visuele of auditieve beperking.

Waarom zijn ondertitels meestal wit?

Een vraag die ik af en toe krijg is hoe het komt dat ondertitels standaard wit zijn. Eigenlijk is het vrij eenvoudig. Om ondertitels en (in de tijd van de stomme film) tussentitels aan een filmbeeld toe te voegen, werd er een stukje uit de film ‘gebrand’. Daar waar geen film meer was en de tekst dus kwam, scheen het projectorlicht rechtstreeks op het doek. Aangezien projectorlicht wit is, is de ondertitel dat ook. Tegenwoordig hebben we het trouwens nog steeds over het ‘inbranden’ van ondertitels in een video.

Het eindbeeld uit een oude zwart-witfilm met in sierlijke witte letters de woorden 'The End'

Het eindbeeld uit een oude zwart-witfilm met in sierlijke witte letters de woorden ‘The End’

Die witte ondertitels zijn trouwens lang niet overal de standaard gebleven. In Korea bijvoorbeeld is geel de gebruikelijke kleur voor ondertiteling. Dat is ook de reden dat sommige Samsung-tv’s soms gele ondertitels weergeven. Tegenwoordig kun je vaak zelf de kleur van de ondertitels aanpassen op je tv. Netflix en Apple TV bieden bijvoorbeeld die functie. Naast de kleur kun je vaak ook de grootte van de letters kiezen en bepalen of er een zwart of grijs balkje achter de ondertitels moet komen.

Wie teletekst-ondertiteling gebruikt, zal merken dat er vaak kleuren voorkomen in de ondertitels voor doven en slechthorenden. Die kleuren dienen dan om verschillende sprekers van elkaar te onderscheiden. In dat geval worden de kleuren doorgaans in een vaste volgorde uitgedeeld, nl. eerst wit, dan geel, dan cyaan (= lichtblauw), dan magenta (= roze) en dan (als het echt niet anders kan) groen, omdat die kleur minder goed leesbaar is.

Door elk personage een eigen kleur te geven, maak je het voor de dove en slechthorende kijkers een stuk eenvoudiger om de spreker te identificeren.

Bij het toekennen van kleuren gaan we als volgt te werk:

Muziekomschrijvingen, achtergrondgeluiden, songteksten en voice-overs zijn altijd wit. Daarnaast krijgt ook het belangrijkste hoofdpersonage wit.

Na wit zijn cyaan (lichtblauw) en geel de duidelijkste kleuren. Deze gebruiken we dus voor andere belangrijke personages. De volgende kleur die we gebruiken is magenta (roze). Groen, rood en donkerblauw zijn minder goed leesbaar, dus die reserveren we voor minder belangrijke personages.

Ook is het erg belangrijk dat elk personage een eigen, vaste kleur heeft en houdt. Dat is minder eenvoudig dan het lijkt omdat personages vaak met elkaar in dialoog gaan en we in dat geval dus twee verschillende kleuren moeten zien te gebruiken. Als er heel veel personages zijn in een programma, moet je als ondertitelaar dus heel goed opletten wie je welke kleur geeft!

Toch zijn kleuren niet de enige manier om sprekers van elkaar te onderscheiden in ondertiteling. In onze ondertitelcursus gaan we daar uitgebreid op in. Deze maand zijn de e-cursisten begonnen aan ondertiteling voor doven en slechthorenden. Een van de deelnemers liet het volgende weten:

“Met deze cursus herontdek ik mijn vak. Ik ontdek een nieuwe vorm van creativiteit en misschien wel de puurste vorm van vertalen. En net door haar schijnbare eenvoud is een goede ondertiteling zo pakkend. Deze week begin ik aan les 6. Naar het leren ondertitelen voor doven en slechthorenden heb ik stiekem misschien wel het meest uitgekeken.”

gepubliceerd op 30 mei 2020