Bij Nevero maken we audiovisuele projecten toegankelijk voor anderstaligen of mensen met een visuele of auditieve beperking.

Naar het theater met audiodescriptie via een app of tablet. Goed idee of…?

Op 5 maart kon je op Shownieuws een item bekijken over de musical Anastasia, die als allereerste theatervoorstelling audiodescriptie krijgt via de Earcatch-app.

Diezelfde week bleek dat ook Vlaanderen niet stilzit wat toegankelijkheid bij theatervoorstellingen betreft toen NTGent zijn theatertabletproject voorstelde. Met die tablet kunnen mensen die doof of slechthorend zijn theatervoorstellingen volgen in Vlaamse gebarentaal of met boventiteling. Wie blind of slechtziend is, kan de vooraf opgenomen audiodescriptie beluisteren.

Bij het project van NTGent zijn wij niet betrokken (zij werken samen met studenten voor de audiodescriptie), maar Earcatch doet wel een beroep op professionals. Aan hun theater-audiodescriptieproject hebben wij wel meegewerkt – maar niet aan Anastasia. Daarnaast verzorgen wij ook live-audiodescripties bij o.a. musicals, denk maar aan de Studio 100-musical 40-45.

De opvallende gevel van het Ohio Theatre met grote letters om optredens aan te kondigen en sfeervolle verlichting boven de ingang

De gevel van het Ohio Theatre uit 1928 
(een foto van David Mark via Pixabay)

Op Facebook liet ik al weten dat ik heel benieuwd ben hoe de ervaringen zullen zijn met de app en de tablet. Op de pagina van Earcatch kwamen al snel reacties van audiodescriptiegebruikers. Zo merkte iemand op dat theater live is en via de app kun je niet improviseren, dus hoe vang je kleine foutjes op van de acteurs of grotere technische problemen? Een live-beschrijver is natuurlijk ter plaatse en kan daarop inspelen.

Nog iemand merkte op dat je bij een live-beschrijving vooraf een inleiding krijgt die vaak gecombineerd wordt met een voeltour over het toneel en/of een korte kennismaking met de acteurs, zodat je als blinde/slechtziende al bekend bent met hun stemmen. Earcatch beloofde ook daar een oplossing voor te hebben. In een ander blogartikel heb ik al een tipje van die sluier opgelicht, trouwens.

Maar de belangrijkste vraag is hoe de gebruikers het zullen ervaren

Het blijft tenslotte een vooraf opgenomen audiodescriptie bij een live-evenement. Ik kan me voorstellen dat mensen dat live-aspect van de beschrijvingen zullen missen. Van de andere kant kun je met de app naar een voorstelling gaan wanneer je maar wil en hoef je niet te wachten tot er een audiobeschreven voorstelling geprogrammeerd wordt.

Op 7 maart stond er een groot artikel over de theatertablet van NTGent in De Morgen en daar las ik dit: “(…) merkt ook wel enkele kinderziekten op. Sommige scènes bleken deze voorstelling sneller gespeeld dan tijdens de repetities, waardoor de ondersteuning op de tablet soms abrupt stopte en overging naar een volgend deel. De keerzijde van de scène-per-scène-oplossing.”

Dat zit zo: de audiodescriptie (en ook de video van de tolk gebarentaal) is niet één groot audiobestand (of videobestand van de tolk) dat tegelijk met de voorstelling wordt opgestart, maar een geheel van korte opnames die een voor een worden afgespeeld. Theater is immers live, wat betekent dat elke voorstelling net iets anders is.

Een van de belangrijkste dingen waar je als live-beschrijver rekening mee moet houden is dat, naarmate een voorstelling langer loopt, de acteurs beter op elkaar ingespeeld raken en ze steeds sneller spelen. Nu is ‘snel’ relatief: het is niet zo dat ze een stuk van anderhalf uur ineens in een uurtje afwerken. Maar waar je bij de eerste voorstellingen misschien twee seconden pauze had tussen twee dialogen, wordt dat er na een tijdje anderhalve seconde of nog maar net een seconde. En in een seconde kun je veel minder zeggen dan in twee seconden natuurlijk.

Het lijkt er dus op dat er nu al een verschil is tussen de repetities, waar de vooraf opgenomen audiodescriptie en vertolking in Vlaamse gebarentaal op gebaseerd zijn, en de voorstelling zoals die gespeeld werd. Mij verbaast dat niet, en ik ben benieuwd hoe ze het gaan oplossen. Wordt vervolgd dus!

gepubliceerd op 18 maart 2020