Bij Nevero maken we audiovisuele projecten toegankelijk voor anderstaligen of mensen met een visuele of auditieve beperking.

Over Jack de tonijnvisser en Vivian Maier de fotografe

Deze week heb ik voor het eerst een maaltijdbox van HelloFresh besteld (ja, dat was inderdaad een van m’n goede voornemens). Ik vond het een erg makkelijke manier om nieuwe, gezonde recepten uit te proberen, maar wat ik vooral leuk vond aan de box, was dat tussen de recepten ook wat achtergrondinformatie zat over de tonijn die in het pakket zat. Het was namelijk niet zomaar een tonijn, nee, deze tonijn was gevangen door Jack, die met zijn boot de Millie G. voor de kust van Californië met een hengel op tonijn vist. Bij het tekstje stond ook een foto van Jack op z’n boot en een gigantische tonijn.

Dat tekstje zette me aan het denken. Natuurlijk is het een leuke marketingtruc om een ‘verhaaltje’ aan een product te koppelen, maar dit verhaal is authentiek, en dat maakt het anders. In feite probeer ik met mijn blog precies hetzelfde te doen en ik heb me voorgenomen om dit jaar nog vaker een blik achter de schermen te geven in mijn blogartikelen (inderdaad, nog een goed voornemen).

Een van mijn laatste projecten van vorig jaar was de documentaire Finding Vivian Maier, die ik voor Canvas heb vertaald en ondertiteld. In de documentaire werd hoofdzakelijk Engels gesproken, maar er zaten ook een paar Franse fragmentjes in. Nu zijn Frans en Engels mijn twee belangrijkste brontalen (dat wil zeggen de talen waar ik uit vertaal), dus dat kwam goed uit. Maar zelfs als ik geen Frans had gestudeerd, zou dat voor deze documentaire geen groot probleem zijn geweest, want naast de Engelse uitgeschreven tekst van de dialogen, kreeg ik ook een Engelse vertaling van de Franse fragmenten waar ik me op kon baseren.

Sommige vertalers zullen nu zeggen dat je alleen mag vertalen uit de talen die je zelf beheerst (en op zich ben ik het daar wel mee eens), maar in de praktijk gebeurt het soms dat je als ondertitelaar een bestaande vertaling krijgt als basismateriaal. Nu is het voor gangbare talen als Frans of Duits meestal wel mogelijk om een vertaler te vinden die rechtstreeks uit de brontaal kan ondertitelen, maar voor minder courante talen kan zo’n tussenvertaling een goede oplossing zijn. Overigens, ook conferentietolken vertalen niet altijd rechtstreeks uit de taal van een spreker. Als zij via een tussenvertaling werken, heet dat ‘op relais’ tolken.

Voor Finding Vivian Maier heb ik zelf rechtstreeks uit het Frans en het Engels ondertiteld met de uitgeschreven teksten als referentiemateriaal. In de documentaire wordt het verhaal verteld van Vivian Maier, een kindermeisje uit New York dat in haar vrije tijd de stad in trok om foto’s te maken. Na haar dood werd haar werk per toeval ontdekt en werd ze uitgeroepen tot een van de grootste straatfotografen van de twintigste eeuw.

gepubliceerd op 9 januari 2016