Bij Nevero maken we audiovisuele projecten toegankelijk voor anderstaligen of mensen met een visuele of auditieve beperking.

Hoe werkt vertalend ondertitelen?

Ik merk vaak dat mensen niet echt weten hoe vertalend ondertitelen in z’n werk gaat. Zo denken ze soms dat ik scripts vertaal die op de een of andere manier in witte letters op tv verschijnen en ik heb ook al de vraag gehad hoeveel films ik eigenlijk vertaal per dag/week. Het antwoord op die laatste vraag stelt veel would-be-ondertitelaars teleur: één film is algauw een paar dagen tot een week werk en bovendien zijn er weinig ondertitelaars die met alleen films vertalen hun boterham verdienen, laat staan met de allernieuwste bioscoopfilms…

Hoe werkt het dan wel? Om te beginnen werken ondertitelaars met gespecialiseerde apparatuur. Er komt dus veel meer bij kijken dan bij het vertalen van een Word-bestand. Hoewel ik soms een script of uitgeschreven dialooglijst bij een programma krijg, vertaal ik het grootste deel van de tijd puur op gehoor, ook al omdat er in scripts vaak fouten staan.

Bovendien zorg ik ervoor dat de vertaling vanaf het begin wordt ingedeeld in ondertitels (d.w.z. één of hooguit twee korte regels per tekstblokje). Hierbij let ik erop dat de vertaling precies past bij de beelden en het ritme van de gesproken tekst.

Daarnaast verzorg ik ook de timing of spotting van de ondertitels, waarbij ik bepaal wanneer elke ondertitel precies in beeld komt en wanneer de ondertitel weer verdwijnt. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de beschikbare tijd: hoe korter een blokje in beeld blijft, hoe minder tekst erin past.

De laatste tijd merk ik dat steeds meer ‘grotere’ vertaalbureaus ondertiteling beginnen aan te bieden. Met een aantal van die bureaus heb ik zelf samengewerkt, maar dat bleek lang niet altijd vanzelfsprekend te zijn…

Maar wat mij vooral opvalt: de meeste van die bureaus schrijven in hun ondertitelwerkwijze dat ze eerst een transcriptie laten maken van een video en die vervolgens laten vertalen. Zoals ik hierboven al aangaf, is dat nergens voor nodig, want een professionele ondertitelaar is erop getraind om op gehoor te werken. Daarnaast loop je op die manier het risico dat foutjes in de transcriptie ook de vertaling binnensluipen én dat de uiteindelijke ondertiteling onvoldoende samengevat is en dus veel te snel voorbij geflitst komt op het scherm. En tot slot: eigenlijk betaalt de klant dan voor een transcriptie die hij of zij in de meeste gevallen helemaal niet nodig heeft. Toch kan een transcriptie of uitgeschreven tekst bij een video zeker nuttig zijn, maar dat is stof voor een volgend artikel.

 

gepubliceerd op 20 augustus 2015