Bij Nevero maken we audiovisuele projecten toegankelijk voor anderstaligen of mensen met een visuele of auditieve beperking.

Ondertiteling

Over dagtarieven en het belang van nacalculaties

De afgelopen maanden ben ik verschillende keren benaderd door beginnende ondertitelaars en audiobeschrijvers met dezelfde vraag: hoe bepaal ik mijn dagtarief voor live-evenementen?

Het eerste wat ik dan duidelijk maak, is dat in je tarief niet alleen je prestaties van de dag zelf zullen zitten. Bij de meeste live-opdrachten komt nog heel wat voorbereiding vooraf kijken en die uren wil je natuurlijk ook betaald krijgen. Denk maar aan het bijwonen van repetities of eerdere voorstellingen als je werkt aan de live-audiobeschrijving van een theaterstuk. In dit blogartikel lees je bijvoorbeeld hoe ik mij heb voorbereid op de live-audiodescriptie bij de spektakelmusical 40-45.

Maar ook na het evenement moet je misschien nog aan de slag. Zo kun je bij live-ondertiteling de vraag krijgen om achteraf de ondertitels door te sturen. Meestal zul je die ondertitels nog eens extra willen/moeten nakijken voor je ze levert en ook dat kost tijd.

Naast een opengeklapte laptop staat een ouderwetse wekker, waarop het vijf over twaalf is.

Time is money… Een afbeelding van JESHOOTS-com via Pixabay

De basis…

Maar de vraag was dus hoe je je dagtarief berekent. Een goed startpunt is om eerst uit te zoeken wat zo ongeveer het maximum is dat je verdient als je een dag thuis aan het werk bent. Bij dat bedrag tel je dan ook nog iets voor je verplaatsing. In België is er een min of meer ‘officieel’ tarief van €0,37/km dat elk jaar wordt aangepast. In Nederland ligt de maximale kilometervergoeding al jaren op €0,19/km.

Als je deze berekening volgt, verdien je alvast niet minder door op verplaatsing te werken dan wanneer je die dag thuis werkt. Ik ga er wel vanuit dat je al freelancet en dus al tarieven hebt voor opdrachten die je thuis doet. Mocht dat niet zo zijn, dan kun je je loon omrekenen naar een tarief per dag. Maar let op, voor de omzetting naar een tarief als freelancer, moet je je ‘dagloon’ minstens maal twee doen.

Handige tools en het belang van nacalculatie

Er zijn ook handige tools waarmee je je uurtarief kunt berekenen, zoals deze: https://www.unizo.be/tools/tarief-uur-berekening-voor-freelancers.

Maar minstens zo belangrijk als een ‘goed’ dag- of uurtarief is dat je achteraf checkt of een project wel rendabel was. Een handige tool hiervoor is de nacalculator van Unizo: https://www.unizo.be/tools/de-nacalculator. Zeker als startende freelancer moet je goed in de gaten houden of een project wel genoeg opbrengt om te vermijden dat je aan een te laag tarief blijft werken. Maar ook wie al langer bezig is, heeft er baat bij om nacalculaties te doen. Zo sta je sterker in je schoenen als je onderhandelt over een nieuw contract met een bestaande klant om maar iets te noemen…

Tot slot nog een tool waarmee je heel eenvoudig kunt bijhouden hoe lang je aan een opdracht bezig bent. Want natuurlijk kun je wel ergens noteren wanneer je begint en wanneer je weer stopt met werken, maar wat doe je dan als je ineens telefoon krijgt of een dringende mail ziet binnenkomen die je snel even wilt beantwoorden? Om te vermijden dat die minuten ‘weglekken’ in andere projecten, gebruik ik Toggle Track. Dat is een handige online tool waarbij je met een klik op de knop je start- en eindtijd ingeeft voor elk project. Dus als ik net ben begonnen aan een taak en de telefoon gaat, zet ik vlug de timer uit voor ik opneem. Of ik time het telefoontje als apart project, dat gebeurt ook.

gepubliceerd op 11 mei 2022

Leer audiobeschrijven of ondertitelen

In de maand mei organiseren we twee opleidingen in onze vestiging in Maastricht! En onze vernieuwde e-cursus Ondertitelen gaat opnieuw van start.

Thuis leren ondertitelen (vanaf 16 mei)

Ben je vertaler en wil je weten of ondertitelen iets voor jou is? Of heb je een ander taalberoep en heb je interesse in ondertiteling, bijvoorbeeld voor doven en slechthorenden? Dan kun je in deze cursus drie maanden lang uittesten of het vak van ondertitelaar je ligt. 🎧 Nieuw is dat we vanaf deze editie extra ondersteuning aanbieden voor wie dat wil.

Basisversie

Je volgt de cursus in je eigen tempo, waarbij je gemiddeld een halve dag per week met de stof bezig bent. In de basisversie van deze online ondertitelopleiding staat zelfstudie centraal. We werken met korte fragmentjes en laten verschillende soorten programma’s aan bod komen: films, documentaires, interviews, enz. Bij elk deel krijg je minstens één video waarmee je kunt oefenen. Ook krijg je zolang de cursus loopt elke week een persoonlijke mail met extra tips, achtergrondinformatie en ondertitelnieuwtjes.

Extra ondersteuning

Vanaf de volgende editie is er een optie waarbij je meer feedback krijgt en er extra contactmomenten zijn. Op de website kun je de twee versies vergelijken. De opleiding gaat op maandag 16 mei opnieuw van start.

 

Een vijfsterren Google-review van Tine met de tekst: “E-cursus ‘Ondertitelen’ gevolgd en ondertussen succesvol aan de slag in bijberoep als ondertitelaar – geslaagde cursus dus!”. En onze reactie: "Dat is heel fijn om te lezen, Tine. Veel succes nog!"

“E-cursus ‘Ondertitelen’ gevolgd en ondertussen succesvol aan de slag in bijberoep als ondertitelaar – geslaagde cursus dus!”
Deze mooie review kregen we van een deelnemer aan onze e-cursus Ondertitelen. 🎉

 

Workshop ‘Audiobeschrijven voor film en tv’ (19 mei)

Seizoen 16 van Flikken Maastricht zit er weer op. Ook wie blind of slechtziend is, hoefde niks te missen dankzij (de door ons geschreven) audiodescriptie. Wil je weten hoe het schrijven van zo’n audiodescriptie in z’n werk gaat? In onze eendaagse workshop vertellen we je er alles over en kun je uittesten of het vak je ligt. 👇

Op donderdag 19 mei organiseren we de audiodescriptie-workshop in Maastricht. Er is gratis parkeergelegenheid voor de deur en we zijn bereikbaar met het openbaar vervoer (bushalte Gouvernement).

Wat leer je in deze opleiding?

  • Wat audiodescriptie precies is en voor wie het bedoeld is. En die doelgroep is groter dan je denkt!
  • Hoe de workflow eruitziet en wat de rol van de audiobeschrijver is.
  • Welke richtlijnen wij als professionele audiobeschrijvers volgen.
  • Hoe je je beschrijvingen heel nauwkeurig kunt timen in de software van Wincaps: https://broadstream.com/products/wincaps/wincaps-trial/. Voor de workshop kun je de gratis proefversie downloaden die 7 dagen geldig blijft, daarna kun je via ons met korting een licentie huren.
  • Hoe je je eigen beschrijvingen en die van anderen het best nakijkt om zo te komen tot een studioklaar script.

Aan het eind van de dag heb je je eerste, korte audiodescriptie bij een door ons gekozen video gemaakt. Als extraatje mag je je videobeschrijving achteraf doorsturen. Wij kijken die dan na en bezorgen je individuele feedback zodat je precies weet waar je nog op moet letten.

Tot slot krijg je een handboek mee naar huis waarin je de belangrijkste theorie terugvindt en een handig stappenplan om toe te passen als je later aan opdrachten werkt.

Voor de workshop ‘Audiodescriptie schrijven voor film en tv’ krijg je 6 PE-punten als je bent aangesloten bij Bureau Wbtv.

Meer informatie over deze opleiding vind je op de website.

 

Het handboek bij de e-cursus Ondertitelen op een houten bijzettafeltje

Wist je dat je bij de meeste opleidingen die we geven een uitgebreid handboek mee naar huis krijgt? Daarin vind je de belangrijkste theorie terug en allerlei praktische tips en weetjes. 👀

Leer ondertitelen voor social media (20 mei)

Zoek je een manier om snel en eenvoudig je video’s te ondertitelen? In onze workshop van een halve dag krijg je onze beste ondertiteltips en leer je werken met een handige online ondertiteltool.

Op vrijdag 20 mei organiseren we de ondertitelworkshop in Maastricht. Er is gratis parkeergelegenheid voor de deur en we zijn bereikbaar met het openbaar vervoer (bushalte Gouvernement).

Wat leer je in deze opleiding?

  • Hoe je je video’s toegankelijk maakt door ondertiteling toe te voegen. Dat is belangrijk, want hoe meer mensen je video’s kunnen volgen, hoe groter het bereik!
  • Wat het onderscheid is tussen ondersteunende ondertitels en ondertitels voor doven en slechthorenden.
  • Hoe je heel eenvoudig ondertitels maakt met de gratis Subtitle Editor van HappyScribe (aff.).
  • Welke richtlijnen wij als professionele ondertitelaars volgen.
  • Hoe je je ondertitels publiceert op YouTube, Facebook, LinkedIn, Instagram…

Als extraatje krijg je een beknopt overzicht van de andere functies die de tool biedt, zoals het uitschrijven van transcripties en het inbranden van je ondertitels in een nieuwe video.

Tot slot krijg je ook hier een handboek mee naar huis waarin je de belangrijkste theorie terugvindt en een handig stappenplan om in de praktijk toe te passen.

Voor de workshop Ondertitelen krijg je 3 PE-punten als je bent aangesloten bij Bureau Wbtv.
Ben je aangesloten bij Stichting RTGS? Dan krijg je 0,3 nascholingspunten voor deze opleiding.

Meer weten? Neem dan een kijkje op de website.

gepubliceerd op 14 april 2022

HAN en 3Hz

Deze maand kun je op de VRT twee tv-reeksen volgen waar wij aan meewerken: het derde seizoen van de docureeks HAN, over een wildpark in de Ardennen, en de jongerenserie 3Hz. Bij de ene serie kwam een heuse schrijfbijbel van pas en de andere leidde tot een vergelijking met diamantslijpers. ?

HAN seizoen 3

Op zaterdag 16 oktober kon je de voorlopig laatste aflevering van het derde seizoen van de natuurdocureeks HAN bekijken op Eén. Op VRT NU staan alle afleveringen van dit seizoen over het wildpark van Han en de wereldberoemde grotten op het domein.

Ook voor deze reeks heb ik de vertalingen verzorgd (commentaarstem, ondertitels en beeldteksten) én de regie gedaan tijdens de inleessessies met Peter Cremers. We hebben er weer iets moois van gemaakt!

Het fijne aan deze serie en aan onze samenwerking is dat we allebei een perfectionistisch kantje hebben. Dat leidt er soms toe dat we zelfs in de opnamestudio nog aanpassingen doen aan de commentaartekst om het nóg beter te laten klinken. Eigenlijk is dat niet de bedoeling, en ik vertel klanten altijd dat we studioklare teksten aanleveren die je zo kunt laten inspreken. Maar soms kunnen we het toch niet laten. Of zoals Peter opmerkte: “Eigenlijk hadden wij diamantslijpers moeten worden”. ?

Wil je weten hoe het vertalen en ondertitelen van zo’n natuurdocumentaire in z’n werk gaat? Lees dan zeker dit artikel op mijn blog: https://www.nevero.be/zomerreeks-han-humans-animals-nature/.

Een groen landschap met in witte letters de tekst: stem Peter Cremers en vertaling Susanne Verberk

Beginbeeld uit de serie HAN met onze credits.

3Hz

De tweede reeks waar we aan hebben meegewerkt, is de jongerenserie 3Hz. In plaats van ondertitels en vertalingen hebben we voor deze reeks een deel van de audiodescriptie geschreven. Aangezien de afleveringen heel snel na elkaar binnenkwamen, is het schrijfwerk door twee partijen gedaan. Dat maakte het nog belangrijker om een goede schrijfbijbel te maken.

Als we aan een nieuwe tv-reeks beginnen, maken we binnen ons team vaste afspraken over hoe we bepaalde voorwerpen of locaties benoemen. Ook het uiterlijk van personages beschrijven we altijd op dezelfde manier, zodat een hoofdpersonage niet in één aflevering ‘donkerblond’ haar heeft en de volgende keer ‘lichtbruin’. Het document waarin we die afspraken vastleggen, wordt ook wel een ‘schrijfbijbel’ genoemd. In de video hieronder vertel ik je er meer over.

Naast een schrijfbijbel kreeg 3Hz ook een audiogids. Die kun je beluisteren via deze link – als je een VRT-profiel hebt.

We schrijven dus niet alleen audiogidsen voor musea. Audiogidsen bij tv-series worden speciaal gemaakt voor blinde en slechtziende kijkers als aanvulling op de audiodescriptie. In de audiodescriptie geven we de belangrijkste info mee die je nodig hebt om de serie te volgen, maar voor extra beschrijvingen en achtergrondinfo is doorgaans maar heel weinig plaats. In een audiogids kun je die aanvullende informatie wél kwijt. Het belangrijkste is dat je beschrijft hoe de personages en de belangrijkste locaties uit de reeks eruitzien. Hoe we dat aanpakken, lees je hier op mijn blog: https://www.nevero.be/hoe-schrijf-je-een-audiogids-bij-een-tv-serie/.

gepubliceerd op 27 oktober 2021

 

 

Terugblik eerste workshop Ondertitelen in Maastricht

Op 15 juni was het dan zover: voor de allereerste keer kon je in Maastricht onze workshop Ondertitelen van een halve dag volgen. Met deze korte opleiding willen we vooral de basisprincipes van het ondertitelen bijbrengen aan de hand van een heel eenvoudige online ondertiteltool.

Vanwege de coronamaatregelen hadden we het aantal deelnemers beperkt tot vier. Maar de vaccinatiecampagne liep volop, waardoor mensen aarzelden om zich in te schrijven. Eén iemand bleek net die dag een vaccin te kunnen krijgen, waardoor hij er jammer genoeg niet bij kon zijn. Vandaar dat we de opleiding meteen opnieuw ingepland hebben, op dinsdag 28 september. ?

Theorie én praktijk

We begonnen de workshop met theorie. Hierin legde ik uit hoe je je video’s toegankelijk maakt door ondertiteling toe te voegen. Ook vertelde ik meer over het onderscheid tussen ondersteunende ondertitels en ondertitels voor doven en slechthorenden. Vervolgens gaf ik een overzicht van de belangrijkste richtlijnen aangevuld met een aantal praktische tips.

Na een korte introductie van de ondertiteltool was het tijd om aan de slag te gaan. Tot slot bekeken we enkele andere functies die de tool biedt, zoals het automatisch uitschrijven van transcripties en het inbranden van je ondertitels.

Een selfie voor het projectiescherm met de eerste slide van de presentatie (in spiegelschrift). Om het coronaproof te houden, draag ik een rood-paars-zwart geblokt mondmasker.

Een selfie voor de opleiding van start ging.

Kon je er niet bij zijn en wil je toch graag leren hoe je snel en eenvoudig ondertitels toevoegt aan je webvideo’s? Op dinsdag 28 september organiseren we de workshop opnieuw! Of het nu gaat om video’s voor YouTube, Facebook, Instagram of filmpjes voor je eigen website, wij leren je hoe je ze ondertitelt én je krijgt een handig stappenplan mee naar huis waarin we je uitleggen hoe je je ondertitels bij je video’s plaatst.

Noteer alvast in je agenda: 28 september van 9.30 tot 12.30 uur in Maastricht. Meer info op: https://nevero.nl/workshops-en-cursussen/workshop-ondertitelen/.

gepubliceerd op 6 juli 2021

Nieuw op VRT NU: Fear on the Savannah (en nog veel meer)

Meer dan twintig jaar geleden maakte ik mijn eerste commentaarvertaling bij een natuurdocumentaire en nee, ik ben het nog lang niet beu!

‘Commentaarvertalen’ is een vorm van audiovisuele vertaling waarbij je de tekst van de ‘onzichtbare’ verteller in een programma vertaalt. Deze tekst wordt vervolgens opnieuw ingelezen in de studio. Veel commentaarvertalers beginnen als ondertitelaar en krijgen na verloop van tijd de vraag of ze een programma willen vertalen waar ook een commentaarstem in zit. Zelf ben ik ook zo begonnen. Eigenlijk is het ook logisch, want het vertaalwerk wordt altijd door een en dezelfde persoon gedaan. Het is dus niet zo dat één iemand de interviews ondertitelt en dat iemand anders de voice-over vertaalt.

Op mijn blog schrijf ik regelmatig over deze bijzondere vertaalvorm, zie https://www.nevero.be/commentaarvertalen-deel-1/ en https://www.nevero.be/commentaarvertalen-deel-2/.

Op dinsdag 30 maart kon je rond 16.00 uur kijken naar Fear on the Savannah op Eén. De docu is nog tot donderdag 29 april te zien op VRT NU. Wat dit programma zo leuk maakte om te vertalen, is dat het eens niet gaat over: welke dieren leven waar en wat eten ze zoal? Maar dat de documentairemakers uitgaan van een emotie die alle dieren gemeen hebben: angst. Wat zorgt ervoor dat het ene dier wegvlucht bij gevaar en het andere dier in de aanval gaat? En hoe gaan dieren in het algemeen met angst om? Heel leerrijk allemaal, ook voor mij als vertaler.

 

Een hyena ligt lekker in het zonnetje. Hij heeft wel wat weg van een hond, met z’n donkere snoet en z’n lichtbruine vacht. Alleen heeft hij ronde oren en donkere stippen op z’n vacht, die doen denken aan schaduwvlekken.

Een hyena op de Afrikaanse savanne. De gevlekte hyena is een roofdier dat op veel plekken ten zuiden van de Sahara te vinden is. Afbeelding van Taryn Scholtz via Pixabay

Bij zo’n natuurdocumentaire komt natuurlijk heel wat opzoekwerk kijken. Vorig jaar, toen ik aan een andere documentaire bezig was, heb ik daar een video over gemaakt. De video heet ‘Opzoekwerk bij vertalend ondertitelen’ en ik gebruik een uitgebreide versie ervan voor mijn e-cursus Ondertitelen.

 

En verder…

De komende tijd zul je op VRT NU wel vaker programma’s tegenkomen waar ik (al dan niet samen met mijn collega’s) aan gewerkt heb. Zo is op maandag 5 april op Eén het derde seizoen van Dertigers gestart, waarvoor wij de audiodescriptie hebben geschreven. En vanaf zondag 11 april kun je op Eén elke week kijken naar het dertiende seizoen van de Nederlandse reeks Flikken Maastricht. Voor het eerst zal de VRT deze reeks ook met audiodescriptie aanbieden en ook die audiodescriptie is van onze hand. Voor Dertigers én voor Flikken Maastricht geldt dat je alle afleveringen meteen kunt bekijken via VRT NU. Bingewatchen maar!

gepubliceerd op 8 april 2021

Ondertitelen in bijberoep: haalbaar of niet?

Op 15 februari is onze e-cursus Ondertitelen weer van start gegaan. Een van de deelnemers liet me van tevoren weten dat ze overwoog om in bijberoep te gaan ondertitelen. Alleen: is zoiets eigenlijk wel haalbaar?

Wat is een bijberoep?

Een bijberoep is (in België) een zelfstandige activiteit die je naast je gewone baan uitoefent. Om ‘bijberoeper’ te kunnen worden, moet je dus een ander hoofdberoep hebben. In de meeste gevallen komt het erop neer dat je minstens halftijds als werknemer aan de slag bent. De precieze voorwaarden vind je op de website van Xerius.

Daarnaast zat deze deelnemer nog met een aantal andere vragen: Ik kan me niet zo goed voorstellen hoe het arbeidsverloop als zelfstandige is en word wat afgeschrikt door het halen van deadlines, ijveren om opdrachten binnen te halen, boekhouding doen e.d. Kunt u mij misschien wat meer vertellen over de praktische kant van de zaak, het aantal opdrachten, hoeveel tijd je krijgt voor een opdracht, enz.?

Een man in een grijze joggingbroek staat op een houten hek met achter hem een groen berglandschap. Zijn knieën zijn gebogen, alsof hij zich opmaakt voor een sprong...

De sprong wagen of toch maar niet? Een afbeelding van Foundry Co via Pixabay

Ik vind het belangrijk dat aspirant-ondertitelaars weten waar ze aan beginnen of in elk geval een eerlijk beeld krijgen van wat hen te wachten staat. Uiteraard besteed ik daar ook tijdens de cursus regelmatig aandacht aan. Deze deelnemer heb ik het volgende laten weten:

Het klopt dat veel ondertitelaars als zelfstandige werken. Er zijn ook wel banen in loondienst te vinden, maar ik begrijp dat je vooral interesse hebt in ondertitelen als bijberoep. Als je in bijberoep werkt, gelden ongeveer dezelfde verplichtingen als voor een zelfstandige in hoofdberoep. Dus je moet je inschrijven bij de Kruispuntbank, aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds, een boekhouder zoeken (tenzij je zelf je btw- en belastingaangifte doet), enz. Maar je hoeft dat niet allemaal alleen uit te zoeken: een organisatie als Unizo heeft bijvoorbeeld een goede startersservice en ook op internet vind je veel informatie, bijvoorbeeld hier: https://www.unizo.be/starters/advies/welke-formaliteiten-moet-ik-vervullen-om-te-starten-als-zelfstandige.

Deadlines en zo

Hoe veel of hoe weinig je werkt, bepaal je in principe zelf, maar er is natuurlijk ook zoiets als de verwachting van je klanten. ? Als ik naar mijn eigen klanten kijk, dan is het zo dat ik voor sommige projecten best veel tijd krijg en dus rustig kan werken. Een voorbeeld is het vertaal- en ondertitelwerk voor tv, waar ik soms weken of zelfs maanden voor uitzending het materiaal krijg. Maar er zijn ook klanten die veel krappere deadlines hanteren. Zo werk ik voor een overheidsproject waarbij we webvideo’s ondertitelen en die moeten vaak binnen een aantal uur al klaar zijn.

Het maakt ook uit voor wie je precies werkt. Als je in opdracht van vertaal- en ondertitelbureaus werkt, kun je je werk doorgaans makkelijker inplannen dan wanneer je voor rechtstreekse eindklanten werkt. Maar dat laatste zou ik je niet meteen aanraden als je nog maar net begint met ondertitelen.

Ook iets om in het achterhoofd te houden: het kost wel wat tijd voor je het ondertitelen onder de knie hebt én voor je enigszins rendabel werkt. Ik zeg altijd dat het ongeveer een halfjaar duurt voor je goed op tempo komt, en dat is in de veronderstelling dat je er voldoende uren per week mee bezig bent. Als je af en toe een ondertitelopdrachtje doet, zul je merken dat het veel trager gaat voor je een goede routine hebt. Voor een bijberoep is dat op zich niet zo erg, aangezien je hoofdberoep voor je grootste inkomen zorgt, maar het kan wel frustrerend zijn om te merken dat je niet zo snel vooruitgaat.

Overweeg je of ondertitelen iets voor jou is? Ik organiseer de ondertitelcursus regelmatig.

gepubliceerd op 12 maart 2021

Audiobeschrijven, ondertitelen en vertalen: een greep uit de vele projecten van de afgelopen tijd

De afgelopen maanden heb ik regelmatig de vraag gekregen of we nog wel genoeg werk hebben met de coronacrisis. In maart was het wel even schrikken toen vrijwel alle live-evenementen ineens geschrapt werden, ook al lieten de meeste klanten meteen weten dat ze ons volgend jaar zeker opnieuw zouden boeken. Gelukkig kwamen er algauw andere opdrachten binnen zoals het Stay At Home Museum, waar ik het eerder al over heb gehad. En hoewel de bioscopen dicht moesten, was er ineens meer vertaal- en ondertitelwerk voor tv. Want een zomer zonder grote sportevenementen zoals de Olympische Spelen, is ook een zomer zonder (avond)talkshows óver die sportevenementen. Dus moesten er meer programma’s vertaald en ondertiteld worden om die ‘gaten’ op te vullen.

De afgelopen maanden is alleen maar drukker geworden. En het ziet er niet naar uit dat dat snel zal veranderen. Hieronder krijg je een overzicht van een aantal heel verschillende projecten waar we aan gewerkt hebben.

In de bioscoop

Na 22 jaar opnieuw in de bios: Karakter. In 1998 won Karakter de Oscar voor beste niet-Engelstalige film. Nu is de debuutfilm van Mike van Diem opnieuw in de bioscoop te zien in een gerestaureerde 4K-versie. Voor deze film hebben we alweer een hele tijd geleden de audiodescriptie geschreven. Geen 22 jaar, maar toch… Karakter was ook een van de eerste boekverfilmingen waar we aan gewerkt hebben. En natuurlijk heb ik daar een blog over geschreven: https://www.nevero.be/het-audiobeschrijven-van-een-boekverfilming.

Naast Karakter staan er nog een aantal andere bioscoopfilms in de Earcatch-app die wij beschreven hebben, zoals De Vogelwachter met Freek de Jonge en Buiten is het feest, naar het levensverhaal van Karin Bloemen. Een film die zeker nog een tijdje door je hoofd blijft spoken is Familie, gebaseerd op het gelijknamige theaterstuk.

Op tv

Eind september ging het derde en laatste seizoen van Klem van start op NPO 1. Uiteraard met (de door onze Nederlandse vestiging geschreven) audiodescriptie. En vanaf maandag 30 november kun je op Canvas kijken naar Besmet, een gloednieuwe vierdelige documentairereeks van Belgische makelij. De reeks is ook te zien op VRTNU en kan op zondagavond bekeken worden op het Ketnet-kanaal met open audiodescriptie én audio-ondertiteling. Het is de eerste Canvas-documentairereeks met audiodescriptie en natuurlijk zijn we blij dat ze daarvoor bij ons zijn komen aankloppen.

Een groen heuvellandschap met in witte letters de tekst: stem: Peter Cremers en vertaling: Susanne Verberk. Dit beeld verschijnt aan het begin van een programma dat ik heb vertaald en waarvoor collega Peter het commentaar heeft ingelezen.

Een beeld uit seizoen 2 van de serie HAN met onze credits.

Tot slot is er het tweede seizoen van HAN (Human, Animals, Nature), dat op zondag 29 november van start is gegaan. Net als voor de eerste reeks heb ik de vertaling voor de commentaarstem verzorgd én de stemregie gedaan tijdens de opnames. Ook de ondertitels zijn van mijn hand.

gepubliceerd op 6 december 2020

Waarom zijn ondertitels meestal wit?

Een vraag die ik af en toe krijg is hoe het komt dat ondertitels standaard wit zijn. Eigenlijk is het vrij eenvoudig. Om ondertitels en (in de tijd van de stomme film) tussentitels aan een filmbeeld toe te voegen, werd er een stukje uit de film ‘gebrand’. Daar waar geen film meer was en de tekst dus kwam, scheen het projectorlicht rechtstreeks op het doek. Aangezien projectorlicht wit is, is de ondertitel dat ook. Tegenwoordig hebben we het trouwens nog steeds over het ‘inbranden’ van ondertitels in een video.

Het eindbeeld uit een oude zwart-witfilm met in sierlijke witte letters de woorden 'The End'

Het eindbeeld uit een oude zwart-witfilm met in sierlijke witte letters de woorden ‘The End’

Die witte ondertitels zijn trouwens lang niet overal de standaard gebleven. In Korea bijvoorbeeld is geel de gebruikelijke kleur voor ondertiteling. Dat is ook de reden dat sommige Samsung-tv’s soms gele ondertitels weergeven. Tegenwoordig kun je vaak zelf de kleur van de ondertitels aanpassen op je tv. Netflix en Apple TV bieden bijvoorbeeld die functie. Naast de kleur kun je vaak ook de grootte van de letters kiezen en bepalen of er een zwart of grijs balkje achter de ondertitels moet komen.

Wie teletekst-ondertiteling gebruikt, zal merken dat er vaak kleuren voorkomen in de ondertitels voor doven en slechthorenden. Die kleuren dienen dan om verschillende sprekers van elkaar te onderscheiden. In dat geval worden de kleuren doorgaans in een vaste volgorde uitgedeeld, nl. eerst wit, dan geel, dan cyaan (= lichtblauw), dan magenta (= roze) en dan (als het echt niet anders kan) groen, omdat die kleur minder goed leesbaar is.

Door elk personage een eigen kleur te geven, maak je het voor de dove en slechthorende kijkers een stuk eenvoudiger om de spreker te identificeren.

Bij het toekennen van kleuren gaan we als volgt te werk:

Muziekomschrijvingen, achtergrondgeluiden, songteksten en voice-overs zijn altijd wit. Daarnaast krijgt ook het belangrijkste hoofdpersonage wit.

Na wit zijn cyaan (lichtblauw) en geel de duidelijkste kleuren. Deze gebruiken we dus voor andere belangrijke personages. De volgende kleur die we gebruiken is magenta (roze). Groen, rood en donkerblauw zijn minder goed leesbaar, dus die reserveren we voor minder belangrijke personages.

Ook is het erg belangrijk dat elk personage een eigen, vaste kleur heeft en houdt. Dat is minder eenvoudig dan het lijkt omdat personages vaak met elkaar in dialoog gaan en we in dat geval dus twee verschillende kleuren moeten zien te gebruiken. Als er heel veel personages zijn in een programma, moet je als ondertitelaar dus heel goed opletten wie je welke kleur geeft!

Toch zijn kleuren niet de enige manier om sprekers van elkaar te onderscheiden in ondertiteling. In onze ondertitelcursus gaan we daar uitgebreid op in. Deze maand zijn de e-cursisten begonnen aan ondertiteling voor doven en slechthorenden. Een van de deelnemers liet het volgende weten:

“Met deze cursus herontdek ik mijn vak. Ik ontdek een nieuwe vorm van creativiteit en misschien wel de puurste vorm van vertalen. En net door haar schijnbare eenvoud is een goede ondertiteling zo pakkend. Deze week begin ik aan les 6. Naar het leren ondertitelen voor doven en slechthorenden heb ik stiekem misschien wel het meest uitgekeken.”

gepubliceerd op 30 mei 2020

De raphygraaf ontrafeld

In de zomer van 2019 nam de Erfgoedcel Brugge contact met ons op. Ze wilden een video laten maken over de raphygraaf die in het Spermalie-instituut bewaard werd. Een raphygraaf is een bijzondere schrijfmachine waarmee je teksten kon typen in reliëf. Door het reliëf af te tasten, konden ook mensen met een visuele beperking de teksten lezen.

De raphygraaf werd rond 1840 in Frankrijk uitgevonden. Om meer te weten te komen over het toestel werd Mireille Duhen van het Franse Musée Valentin Haüy uitgenodigd in Brugge. Mireille verzamelt oude hulpmiddelen die vroeger door blinden gebruikt werden. Ze heeft ook een raphygraaf in haar collectie, die ze in de video gebruikt om uit te leggen hoe het toestel werkt.

De vertaling, ondertiteling en audiodescriptie bij deze video zijn van onze hand. Maar Erfgoedcel Brugge klopte al vóór de opnames bij ons aan voor advies. Wat het raphygraaf-project voor mij zo speciaal maakt, is dat ik én de Franse dialogen in het Nederlands heb vertaald én de volledige audiodescriptie heb uitgeschreven. Mijn vertaling is dus gebruikt voor de ondertitels, maar ook voor de stem die over de uitleg van Mireille hoorbaar is. We wilden immers dat de video ook toegankelijk zou zijn voor wie blind of slechtziend is, dus moest de vertaling ook te beluisteren zijn.

Nadat de vertaling en ondertiteling klaar waren en de aanvullende beschrijvingen op papier waren gezet, kon alles ter goedkeuring naar de klant. Na een paar kleine aanpassingen gingen de teksten naar Studio Sonart, waar huisstem Dieter Vandepitte de beschrijvingen insprak en zorgde voor een vrouwelijke voice-over die de vertaling voor haar rekening nam.

Het eindresultaat is de video hierboven waarin je een beter beeld krijgt van dit bijzondere voorwerp.

gepubliceerd op 20 april 2020

547 webvideo’s in 2019 (en nog wat meer…)

In onze nieuwsbrief van november 2019 kon je lezen dat we de afgelopen jaren al voor duizenden webvideo’s ondertitels voor doven en slechthorenden hebben gemaakt. Dat ene zinnetje zette mij aan het denken: om hoeveel webvideo’s zou het eigenlijk gaan na al die tijd? Een jaar of tien geleden, zo rond 2009, heb ik mijn eerste video’s ondertiteld die niet voor film of tv, maar specifiek voor het internet bestemd waren. Een jaar later had ik met onder andere de werkgeversorganisatie Agoria en zelfstandigenvereniging UNIZO de eerste klanten die op regelmatige basis hun webvideo’s door ons lieten ondertitelen, waarbij UNIZO specifiek om ondertitels voor doven en slechthorenden vroeg. Sindsdien is het aantal bedrijven en organisaties waarvoor we ondertitelen alleen maar toegenomen.

Een van de vele webvideo’s die we de afgelopen jaren hebben ondertiteld voor onze klant Klasse.

Toen de nieuwsbrief voor december de deur uitging (op 19/12/2019) stond de teller op 547 afzonderlijke webvideo’s voor het afgelopen jaar. Intussen zijn er weer wat video’s bij gekomen, onder andere een testimonial van een Franse wijnboer die we in het Nederlands hebben ondertiteld voor Bofrost. Ook voor volgend jaar staan er al een aantal webvideo’s op de planning.

Maar let op! De meeste video’s krijgen niet alleen ondertiteling (al dan niet voor doven en slechthorenden), maar ook audiodescriptie. Geen wonder dat we voor alleen al het verwerken van al die video’s elke dag met een team van minstens drie mensen aan de slag gaan. In drukke periodes of wanneer er vertalende ondertitels bij te pas komen, verdubbelt dat aantal makkelijk. Dat zit zo: op zich is het best mogelijk om eerst iemand te zoeken die de ondertitels maakt en iemand anders in te zetten voor de audiobeschrijving, maar in de praktijk worden audiodescriptie en ondertiteling door dezelfde persoon gedaan. Dat maakt het veel eenvoudiger om projecten in te plannen, want ook de eindredactie gebeurt door één persoon. In plaats van vier hebben we dus maar twee mensen nodig om een video toegankelijk te maken (nl. één audiobeschrijver-ondertitelaar en één eindredacteur die zowel de audiobeschrijving als de ondertiteling nakijkt – de opname en mixage van de audiodescriptie gebeuren extern). Op mijn Nederlandse blog lees je hier meer over: https://nevero.nl/waarom-audiobeschrijvers-ook-ondertitelen-en-voorkeur-ook-vertalen.

In de nieuwsbrief van december 2019 vind je nog meer cijfers over het afgelopen jaar. Wil je de nieuwsbrief ook ontvangen? Schrijf je dan in door het korte formuliertje in te vullen op deze website!

gepubliceerd op 30 december 2019