Bij Nevero maken we audiovisuele projecten toegankelijk voor anderstaligen of mensen met een visuele of auditieve beperking.

Audiodescriptie

Dertigers ‘bingen’ met audiodescriptie

Op maandag 5 april was het eindelijk zover: toen begon het derde seizoen van Dertigers op de VRT! Ook dit seizoen krijgt audiodescriptie voor wie niet (goed) ziet. In de eerste week dat de reeks liep, besloot ik op social media wat leuke weetjes te delen over de door ons geschreven audiodescriptie.

Wist je bijvoorbeeld…

…dat we bij elk seizoen een audiogids maken?

Zo’n audiogids is een gesproken inleiding waarin je kennismaakt met de belangrijkste personages en locaties in de reeks. Bij een nieuw seizoen krijgt de audiogids een update met o.a. het uiterlijk van nieuwe personages. Ook leggen we kort uit welke evoluties er zijn bij oude bekenden uit de reeks. En tot slot vertellen we wat over nieuwe woningen van personages.

Om de audiogids wat levendiger te maken, voegen we quotes toe uit de serie. Die quotes helpen de kijker ook om belangrijke stemmen te herkennen. Een goede quote moet aan een aantal voorwaarden voldoen: zo mag het fragment niet te lang zijn, maar ook niet te kort. In dit blogartikel lees je meer over audiogidsen bij tv-series: https://www.nevero.be/hoe-schrijf-je-een-audiogids-bij-een-tv-serie/.

 

…dat er een hoorbare aftelklok is?

Als je Dertigers volgt op het derde kanaal (het Ketnet-kanaal), zul je merken dat er voor de aflevering begint een aftelklok of aftelsequentie te horen is.

Die aftelsequentie hebben we aangepast aan het nieuwe seizoen. Zes minuten voor Dertigers begint, hoor je: “Dadelijk, over 6 minuten, begint hier een aflevering van het derde seizoen van Dertigers met audiodescriptie”. Zo tellen we af tot de start van het programma.

Elke minuut krijg je wat achtergrondinformatie met een passende quote én muziek uit de serie. We vertellen iets over de verhaallijn of beschrijven een of meer personages. En we tellen af tot je hoort: “Tijd voor een nieuwe aflevering van Dertigers met audiodescriptie.”

 

…hoeveel mensen er eigenlijk aan zo’n audiodescriptie meeschrijven?

Voor Dertigers werken we met een kernteam van twee schrijvers die elkaars werk nakijken: Priscilla en Susanne. Leuk weetje: Priscilla woont in Antwerpen en kent vrijwel alle locaties die in beeld komen. Dat is handig, want die vermelden we ook. 🧐

Als we klaar zijn, wordt onze tekst nagekeken door de stemregisseur (die de audiodescriptie-opnames begeleidt) én een eindredacteur. De laatste persoon die de audiodescriptie checkt, is de inlezer. Om ervoor te zorgen dat de opnames vlot verlopen en dat de teksten zeker passen tussen de dialogen, lezen wij onze scripts altijd hardop mee terwijl de video loopt.

Audiodescriptie-schrijven gebeurt niet in Word of een ander tekstverwerkingsprogramma, maar in speciale software. Zelf ben ik een fan van Wincaps Q4. Dat is eigenlijk een ondertitelprogramma, maar het werkt ook heel fijn voor audiodescriptie.

De beginscène van Dertigers seizoen 3 aflevering 1 in de audiodescriptie-software. Elk ‘vrij’ blokje tussen de dialogen wordt zorgvuldig getimed en waar nodig, voegen wij een beschrijving toe.

De eerste scène van seizoen 3 van Dertigers in de audiodescriptie-software. Links de video en rechts de tekst in kleine blokjes die tussen de dialogen passen.


…dat seizoen 3 het eerste seizoen van de reeks is dat al meteen volledig mét audiodescriptie (AD) beschikbaar is op VRT NU?

Tot nu toe konden AD-gebruikers de reeks dus niet bingewatchen met audiodescriptie. Om daar iets aan te doen, moest de audiodescriptie bij alle 24 afleveringen eind maart volledig klaar zijn. We hebben er dus een aantal intensieve weken op zitten: schrijfwerk, nalezen, opnames, montage, …

Of het door de extra audiodescriptie-fans komt, weet ik niet, maar op 7 april meldde VRT NU dat het kijkrecord was gebroken met maar liefst 686.288 gestarte video’s, waarvan de helft van Dertigers!

En een grappig weetje om af te sluiten: op Facebook vroeg iemand zich af waarom er een vrouw was die “elke stap of beweging” bespreekt. 😁 Dát is dus de audiodescriptie en nu de hele reeks met én zonder AD op VRT NU staat, moet je wel even opletten welke versie je kiest.

De afleveringen met audiodescriptie vind je hier: https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/dertigers–met-audiodescriptie-/3/dertigers–met-audiodescriptie–s3a1/. Je kunt ze nog bekijken tot 31 augustus. Veel plezier ermee!

gepubliceerd op 6 mei 2021

Nieuw op VRT NU: Fear on the Savannah (en nog veel meer)

Meer dan twintig jaar geleden maakte ik mijn eerste commentaarvertaling bij een natuurdocumentaire en nee, ik ben het nog lang niet beu!

‘Commentaarvertalen’ is een vorm van audiovisuele vertaling waarbij je de tekst van de ‘onzichtbare’ verteller in een programma vertaalt. Deze tekst wordt vervolgens opnieuw ingelezen in de studio. Veel commentaarvertalers beginnen als ondertitelaar en krijgen na verloop van tijd de vraag of ze een programma willen vertalen waar ook een commentaarstem in zit. Zelf ben ik ook zo begonnen. Eigenlijk is het ook logisch, want het vertaalwerk wordt altijd door een en dezelfde persoon gedaan. Het is dus niet zo dat één iemand de interviews ondertitelt en dat iemand anders de voice-over vertaalt.

Op mijn blog schrijf ik regelmatig over deze bijzondere vertaalvorm, zie https://www.nevero.be/commentaarvertalen-deel-1/ en https://www.nevero.be/commentaarvertalen-deel-2/.

Op dinsdag 30 maart kon je rond 16.00 uur kijken naar Fear on the Savannah op Eén. De docu is nog tot donderdag 29 april te zien op VRT NU. Wat dit programma zo leuk maakte om te vertalen, is dat het eens niet gaat over: welke dieren leven waar en wat eten ze zoal? Maar dat de documentairemakers uitgaan van een emotie die alle dieren gemeen hebben: angst. Wat zorgt ervoor dat het ene dier wegvlucht bij gevaar en het andere dier in de aanval gaat? En hoe gaan dieren in het algemeen met angst om? Heel leerrijk allemaal, ook voor mij als vertaler.

 

Een hyena ligt lekker in het zonnetje. Hij heeft wel wat weg van een hond, met z’n donkere snoet en z’n lichtbruine vacht. Alleen heeft hij ronde oren en donkere stippen op z’n vacht, die doen denken aan schaduwvlekken.

Een hyena op de Afrikaanse savanne. De gevlekte hyena is een roofdier dat op veel plekken ten zuiden van de Sahara te vinden is. Afbeelding van Taryn Scholtz via Pixabay

Bij zo’n natuurdocumentaire komt natuurlijk heel wat opzoekwerk kijken. Vorig jaar, toen ik aan een andere documentaire bezig was, heb ik daar een video over gemaakt. De video heet ‘Opzoekwerk bij vertalend ondertitelen’ en ik gebruik een uitgebreide versie ervan voor mijn e-cursus Ondertitelen.

 

En verder…

De komende tijd zul je op VRT NU wel vaker programma’s tegenkomen waar ik (al dan niet samen met mijn collega’s) aan gewerkt heb. Zo is op maandag 5 april op Eén het derde seizoen van Dertigers gestart, waarvoor wij de audiodescriptie hebben geschreven. En vanaf zondag 11 april kun je op Eén elke week kijken naar het dertiende seizoen van de Nederlandse reeks Flikken Maastricht. Voor het eerst zal de VRT deze reeks ook met audiodescriptie aanbieden en ook die audiodescriptie is van onze hand. Voor Dertigers én voor Flikken Maastricht geldt dat je alle afleveringen meteen kunt bekijken via VRT NU. Bingewatchen maar!

gepubliceerd op 8 april 2021

Wat is het verschil tussen ‘open’ en ‘gesloten’ audiodescriptie?

Het nieuwe jaar is van start gegaan met maar liefst drie tv-series waarvoor wij de audiodescriptie schrijven of geschreven hebben.

Sinds vrijdag 8 januari kun je elke week op NPO 1 de avonturen volgen van Eva van Dongen en Floris Wolfs in Flikken Maastricht. Voor wie niet (goed) ziet, is er audiodescriptie via de Earcatch-app. De VRT pakt dan weer uit met vier minireeksen die tijdens de coronacrisis zijn gemaakt. Bij de eerste twee reeksen, We moeten eens praten en Leef, mochten wij de audiodescriptie schrijven.

Bij de NPO maakt het niet uit of je live meekijkt op tv of later de afleveringen bekijkt. Je downloadt eerst de audiodescriptie via de Earcatch-app en start de app op zodra je begint te kijken. De app synchroniseert dan zelf de beschrijvingen met het programma.

Bij de VRT-reeksen werkt het iets anders. Wie live keek (van maandag tot en met donderdag rond 21.25 uur), kon de gesloten audiodescriptie activeren op Eén via de taalkeuze. Vijf minuten later, rond 21.30 uur, startte de aflevering op het Ketnet-kanaal met open audiodescriptie voor iedereen. Beide reeksen zijn nog tot april te bekijken op VRTNU in de categorie Audiodescriptie.

De etalage van een snuisterijenwinkel met o.a. een tuba en een koffer. Voor de spullen staat een bordje met de tekst ‘closed’.

De etalage van een snuisterijenwinkel met o.a. een tuba en een koffer. Voor de spullen staat een bordje met de tekst ‘closed’. Afbeelding van Ryan McGuire via Pixabay.

Open vs. gesloten

Toen ik dit bericht op Facebook deelde, kreeg ik de vraag wat nu eigenlijk het verschil is tussen ‘open’ en ‘gesloten’ audiodescriptie of AD. Dat zit zo: ‘open’ audiodescriptie kun je niet afzetten als kijker. Iedereen krijgt de AD te horen. Bij ‘gesloten’ audiodescriptie moet je de AD zelf activeren als je er gebruik van wilt maken.

De termen ‘open’ en ‘gesloten’ komen uit de ondertitelsector: ‘open’ ondertitels zijn bijvoorbeeld de standaard witte ondertitels met de vertaling van dialogen in vreemde talen. ‘Gesloten’ ondertitels zijn de ondertitels voor doven en slechthorenden die je via Teletekst activeert.

De VRT heeft een extra kanaal waarop ze ‘open’ AD kunnen uitzenden, naast de ‘gesloten’ AD via het taalkeuzemenu. De NPO heeft dat niet, daar kun je de AD alleen beluisteren via de Earcatch-app. Dat is dus een vorm van ‘gesloten’ AD.

gepubliceerd op 4 februari 2021

The Crystal Ship-wandeling met audiodescriptie

The Crystal Ship in Oostende is het grootste festival in Europa rond kunst in de openbare ruimte. Het festival was in 2020 al aan zijn vijfde editie toe. Een van onze allerlaatste projecten van het jaar bestond uit het maken van audiobeschrijvingen bij zes werken voor The Crystal Ship. Tenminste, dat was de oorspronkelijke opdracht. 😁

Terwijl ik aan de beschrijvingen bezig was, bedacht ik dat het mooi zou zijn om ook een korte routebeschrijving toe te voegen. Zo vinden bezoekers in een mum van tijd de weg van het ene werk naar het andere. En waarom zouden we de bezoekers niet welkom heten aan het begin van de wandeling en ze nog een prettige dag wensen als ze klaar waren? Je raadt het al, de uiteindelijke tekst was een beknopte audiogids geworden bij een toegankelijke kunstwandeling door de stad.

In de audiogids nemen we je mee voor een korte wandeling langs vijf muurschilderingen en een sculptuur. Bij elk werk krijg je een levendige beschrijving met meer achtergrondinformatie. Doordat het om kunst in de openbare ruimte gaat, kun je de wandeling maken wanneer je maar wilt.

Een oranje reddingsvest zweeft boven een rustige, diepblauwe zee. Uit het vest lijken bloemen te groeien.

Een van de muurschilderingen van The Crystal Ship, namelijk het werk van de Amerikaanse streetartist Gaia op de Visserskaai.

Toegankelijke stadswandeling

Nadat ik de teksten ter goedkeuring had voorgelegd aan de klant, was het tijd om ze in te lezen in de studio. Dat deed ik niet zelf, maar collega Dieter Vandepitte. Het eindresultaat zijn zes korte audiobestanden die op verschillende manieren worden aangeboden. Zo kun je ze als korte video’s kunnen downloaden op een website over de toegankelijke Crystal Ship-wandeling. Op dezelfde site kun je video’s bekijken met meer uitleg over de werken in Vlaamse Gebarentaal.

De stad Oostende was erg tevreden met het eindresultaat:

Heel erg mooi, zowel de beschrijvingen, de aanvullingen bij de teksten en de routebeschrijvingen zijn echt de moeite. Ik kan zien dat zo’n audiodescriptie een meerwaarde is voor iedereen op deze manier. 

En het mooie is, hoewel de audiodescriptie oorspronkelijk bedoeld is voor blinde en slechtziende bezoekers, zijn we er, net zoals de klant, van overtuigd dat de audiogids voor iedereen een meerwaarde is.

gepubliceerd op 6 januari 2021

Audiobeschrijven, ondertitelen en vertalen: een greep uit de vele projecten van de afgelopen tijd

De afgelopen maanden heb ik regelmatig de vraag gekregen of we nog wel genoeg werk hebben met de coronacrisis. In maart was het wel even schrikken toen vrijwel alle live-evenementen ineens geschrapt werden, ook al lieten de meeste klanten meteen weten dat ze ons volgend jaar zeker opnieuw zouden boeken. Gelukkig kwamen er algauw andere opdrachten binnen zoals het Stay At Home Museum, waar ik het eerder al over heb gehad. En hoewel de bioscopen dicht moesten, was er ineens meer vertaal- en ondertitelwerk voor tv. Want een zomer zonder grote sportevenementen zoals de Olympische Spelen, is ook een zomer zonder (avond)talkshows óver die sportevenementen. Dus moesten er meer programma’s vertaald en ondertiteld worden om die ‘gaten’ op te vullen.

De afgelopen maanden is alleen maar drukker geworden. En het ziet er niet naar uit dat dat snel zal veranderen. Hieronder krijg je een overzicht van een aantal heel verschillende projecten waar we aan gewerkt hebben.

In de bioscoop

Na 22 jaar opnieuw in de bios: Karakter. In 1998 won Karakter de Oscar voor beste niet-Engelstalige film. Nu is de debuutfilm van Mike van Diem opnieuw in de bioscoop te zien in een gerestaureerde 4K-versie. Voor deze film hebben we alweer een hele tijd geleden de audiodescriptie geschreven. Geen 22 jaar, maar toch… Karakter was ook een van de eerste boekverfilmingen waar we aan gewerkt hebben. En natuurlijk heb ik daar een blog over geschreven: https://www.nevero.be/het-audiobeschrijven-van-een-boekverfilming.

Naast Karakter staan er nog een aantal andere bioscoopfilms in de Earcatch-app die wij beschreven hebben, zoals De Vogelwachter met Freek de Jonge en Buiten is het feest, naar het levensverhaal van Karin Bloemen. Een film die zeker nog een tijdje door je hoofd blijft spoken is Familie, gebaseerd op het gelijknamige theaterstuk.

Op tv

Eind september ging het derde en laatste seizoen van Klem van start op NPO 1. Uiteraard met (de door onze Nederlandse vestiging geschreven) audiodescriptie. En vanaf maandag 30 november kun je op Canvas kijken naar Besmet, een gloednieuwe vierdelige documentairereeks van Belgische makelij. De reeks is ook te zien op VRTNU en kan op zondagavond bekeken worden op het Ketnet-kanaal met open audiodescriptie én audio-ondertiteling. Het is de eerste Canvas-documentairereeks met audiodescriptie en natuurlijk zijn we blij dat ze daarvoor bij ons zijn komen aankloppen.

Een groen heuvellandschap met in witte letters de tekst: stem: Peter Cremers en vertaling: Susanne Verberk. Dit beeld verschijnt aan het begin van een programma dat ik heb vertaald en waarvoor collega Peter het commentaar heeft ingelezen.

Een beeld uit seizoen 2 van de serie HAN met onze credits.

Tot slot is er het tweede seizoen van HAN (Human, Animals, Nature), dat op zondag 29 november van start is gegaan. Net als voor de eerste reeks heb ik de vertaling voor de commentaarstem verzorgd én de stemregie gedaan tijdens de opnames. Ook de ondertitels zijn van mijn hand.

gepubliceerd op 6 december 2020

Stemregie en ander studiowerk

Een van de dingen die ik het meest gemist heb tijdens de lockdown was het werken in de opnamestudio. Dolblij was ik dan ook toen we in juni twee dagen opnames gingen maken in het AfricaMuseum in Tervuren.

Daarnaast hadden we verschillende opnames voor een toegankelijke audiogids, onder andere met acteur Yemi Oduwale. Na een vier uur durende inleessessie gaven we hem nog een paar tongbrekers als cooling-down.

Sinds eind augustus doe ik onder andere bij de VRT de stemregie voor een nieuwe documentairereeks, die later dit jaar wordt uitgezonden. Het fijne is dat het om een programma gaat dat ik ook zelf heb vertaald en ondertiteld. Eigenlijk zijn dat de projecten die ik het liefst doe. 😉

Tijdens de opnames voor die reeks verwerk ik na elke sessie de laatste kleine wijzigingen die we nog hebben gedaan in de scripts. Meestal gaat het dan om synoniemen die net iets beter klinken. Op die manier hebben de collega’s die de commentaarstem ondertitelen voor teletekst de allerlaatste versie van de tekst, wat hun werk makkelijker maakt. Die ondertitels (voor doven en slechthorenden) maak ik niet zelf, de vertalende ondertitels zijn wel van mijn hand.

De dag na de opnames krijg ik meestal ik definitieve video’s met het ingelezen Nederlandse commentaar. Die gebruik ik om mijn vertalende ondertitels na te kijken. Belangrijk is namelijk dat de commentaarstem en de ondertitels elkaar niet overlappen. Aangezien het Nederlandse commentaar soms net iets eerder of later komt dan de oorspronkelijke Franse stem, is dat iets wat ik altijd controleer voor ik de ondertitels lever. En intussen werk ik verder aan de commentaarvertalingen voor de volgende afleveringen. Hoe ik dat aanpak, lees je in mijn blogreeks over commentaarvertalingen, waarvan je hier deel 1 en deel 2 kunt lezen.

Tegen een achtergrond van een groen heuvellandschap hangen zwarte aapjes met witte mondmasters

Ook deze opgezette aapjes in het AfricaMuseum kregen een mondkapje op.

gepubliceerd op 21 september 2020

Toegankelijke video’s voor het Stay At Home Museum

Tijdens de lockdown moesten ook musea de deuren sluiten. Daarom organiseerde Toerisme Vlaanderen het Stay At Home Museum, waarbij je thuis achter je computer een gegidste rondleiding kon volgen. Het werk van Van Eyck, Bruegel, Rubens en Ensor werd besproken én er was een bezoek aan het Hof van Busleyden in Mechelen.

Het initiatief viel erg in de smaak! De BBC noemde het zelfs het ‘Beste Lockdown Entertainment’. Ook het Amerikaanse televisiekanaal CNN was enthousiast en nam een virtuele rondleiding op in een reportage.

Tijd dus om de rondleidingen ook toegankelijk te maken. Inter-events en Toegankelijk toerisme in Vlaanderen zorgden dat de video’s werden ondertiteld en getolkt in Vlaamse gebarentaal en International Sign voor dove en slechthorende kijkers. Voor wie blind of slechtziend is werden ze voorzien van Nederlandse én Engelse audiodescriptie en audio-ondertiteling. Voor die mondelinge beschrijvingen en vertalingen deden ze een beroep op ons!

Een van de video’s van het Stay At Home Museum met Nederlandstalige audiodescriptie en audio-ondertiteling. In deze video staan het huis en de werken van Peter Paul Rubens centraal. Curator en directeur Ben Van Beneden leidt de kijker rond en deelt zijn kennis over deze Vlaamse Meester.

 

Wat dit audiodescriptie-project extra bijzonder maakte, was dat we gekozen hebben voor ‘extended audiodescriptie’ of EAD. Bij zo’n ‘verlengde audiodescriptie’ pauzeren we de video af en toe zodat er meer tijd is om extra beschrijvingen toe te voegen.

Wie bij ons een opleiding heeft gevolgd, zal nu waarschijnlijk even de wenkbrauwen fronsen, omdat we er altijd op hameren dat de beschrijvingen precies moeten passen in de pauzes en rustige momenten van de video. Audiodescriptie mag ook zeker geen dialogen of belangrijke achtergrondgeluiden overlappen. Hoe zit het dan met die pauzes voor verlengde audiodescriptie?

Eigenlijk is het heel eenvoudig: na een eerste visie van de oorspronkelijke video’s bleek dat er erg weinig ruimte was om ‘gewone’ beschrijvingen toe te voegen. Dat zou jammer zijn aangezien het om vijf virtuele rondleidingen ging waarin bijzondere kunstwerken werden behandeld. Vandaar de keuze om, waar nodig, de video’s even te pauzeren zodat we op z’n minst die kunstwerken en de musea konden beschrijven. Toch was het niet de bedoeling dat de video’s veel langer zouden worden dan de oorspronkelijke video’s, dus we konden zeker niet ‘onbeperkt’ beschrijvingen toevoegen.

Tot slot hadden we het geluk dat EAD technisch mogelijk was bij deze video’s. Bij een film of tv-serie in de Earcatch-app is zoiets uitgesloten, want de audiobeschrijving loopt synchroon met de filmvoorstelling of tv-uitzending. Als je daar extra informatie zou toevoegen, begint de audiodescriptie al snel uit te lopen, wat niet de bedoeling is. Maar bij het Stay At Home Museum kon het wel – en zo hoefden blinde en slechtziende kunstliefhebbers niks te missen.

De Mona Lisa hangt vrij hoog aan een muur. Mensen staan rijen dik met hun telefoon of fotocamera boven hun hoofd om een foto te maken van het beroemde schilderij.

Een grote groep mensen verdringt zich bij de Mona Lisa in het Louvre om een foto te kunnen nemen van het schilderij – iets waar bij het Stay At Home Museum geen sprake van was.

Meer info over het toegankelijke Stay At Home Museum vind je hier in het Nederlands  en hier in het Engels.

gepubliceerd op 9 juli 2020

De raphygraaf ontrafeld

In de zomer van 2019 nam de Erfgoedcel Brugge contact met ons op. Ze wilden een video laten maken over de raphygraaf die in het Spermalie-instituut bewaard werd. Een raphygraaf is een bijzondere schrijfmachine waarmee je teksten kon typen in reliëf. Door het reliëf af te tasten, konden ook mensen met een visuele beperking de teksten lezen.

De raphygraaf werd rond 1840 in Frankrijk uitgevonden. Om meer te weten te komen over het toestel werd Mireille Duhen van het Franse Musée Valentin Haüy uitgenodigd in Brugge. Mireille verzamelt oude hulpmiddelen die vroeger door blinden gebruikt werden. Ze heeft ook een raphygraaf in haar collectie, die ze in de video gebruikt om uit te leggen hoe het toestel werkt.

De vertaling, ondertiteling en audiodescriptie bij deze video zijn van onze hand. Maar Erfgoedcel Brugge klopte al vóór de opnames bij ons aan voor advies. Wat het raphygraaf-project voor mij zo speciaal maakt, is dat ik én de Franse dialogen in het Nederlands heb vertaald én de volledige audiodescriptie heb uitgeschreven. Mijn vertaling is dus gebruikt voor de ondertitels, maar ook voor de stem die over de uitleg van Mireille hoorbaar is. We wilden immers dat de video ook toegankelijk zou zijn voor wie blind of slechtziend is, dus moest de vertaling ook te beluisteren zijn.

Nadat de vertaling en ondertiteling klaar waren en de aanvullende beschrijvingen op papier waren gezet, kon alles ter goedkeuring naar de klant. Na een paar kleine aanpassingen gingen de teksten naar Studio Sonart, waar huisstem Dieter Vandepitte de beschrijvingen insprak en zorgde voor een vrouwelijke voice-over die de vertaling voor haar rekening nam.

Het eindresultaat is de video hierboven waarin je een beter beeld krijgt van dit bijzondere voorwerp.

gepubliceerd op 20 april 2020

Naar het theater met audiodescriptie via een app of tablet. Goed idee of…?

Op 5 maart kon je op Shownieuws een item bekijken over de musical Anastasia, die als allereerste theatervoorstelling audiodescriptie krijgt via de Earcatch-app.

Diezelfde week bleek dat ook Vlaanderen niet stilzit wat toegankelijkheid bij theatervoorstellingen betreft toen NTGent zijn theatertabletproject voorstelde. Met die tablet kunnen mensen die doof of slechthorend zijn theatervoorstellingen volgen in Vlaamse gebarentaal of met boventiteling. Wie blind of slechtziend is, kan de vooraf opgenomen audiodescriptie beluisteren.

Bij het project van NTGent zijn wij niet betrokken (zij werken samen met studenten voor de audiodescriptie), maar Earcatch doet wel een beroep op professionals. Aan hun theater-audiodescriptieproject hebben wij wel meegewerkt – maar niet aan Anastasia. Daarnaast verzorgen wij ook live-audiodescripties bij o.a. musicals, denk maar aan de Studio 100-musical 40-45.

De opvallende gevel van het Ohio Theatre met grote letters om optredens aan te kondigen en sfeervolle verlichting boven de ingang

De gevel van het Ohio Theatre uit 1928 
(een foto van David Mark via Pixabay)

Op Facebook liet ik al weten dat ik heel benieuwd ben hoe de ervaringen zullen zijn met de app en de tablet. Op de pagina van Earcatch kwamen al snel reacties van audiodescriptiegebruikers. Zo merkte iemand op dat theater live is en via de app kun je niet improviseren, dus hoe vang je kleine foutjes op van de acteurs of grotere technische problemen? Een live-beschrijver is natuurlijk ter plaatse en kan daarop inspelen.

Nog iemand merkte op dat je bij een live-beschrijving vooraf een inleiding krijgt die vaak gecombineerd wordt met een voeltour over het toneel en/of een korte kennismaking met de acteurs, zodat je als blinde/slechtziende al bekend bent met hun stemmen. Earcatch beloofde ook daar een oplossing voor te hebben. In een ander blogartikel heb ik al een tipje van die sluier opgelicht, trouwens.

Maar de belangrijkste vraag is hoe de gebruikers het zullen ervaren

Het blijft tenslotte een vooraf opgenomen audiodescriptie bij een live-evenement. Ik kan me voorstellen dat mensen dat live-aspect van de beschrijvingen zullen missen. Van de andere kant kun je met de app naar een voorstelling gaan wanneer je maar wil en hoef je niet te wachten tot er een audiobeschreven voorstelling geprogrammeerd wordt.

Op 7 maart stond er een groot artikel over de theatertablet van NTGent in De Morgen en daar las ik dit: “(…) merkt ook wel enkele kinderziekten op. Sommige scènes bleken deze voorstelling sneller gespeeld dan tijdens de repetities, waardoor de ondersteuning op de tablet soms abrupt stopte en overging naar een volgend deel. De keerzijde van de scène-per-scène-oplossing.”

Dat zit zo: de audiodescriptie (en ook de video van de tolk gebarentaal) is niet één groot audiobestand (of videobestand van de tolk) dat tegelijk met de voorstelling wordt opgestart, maar een geheel van korte opnames die een voor een worden afgespeeld. Theater is immers live, wat betekent dat elke voorstelling net iets anders is.

Een van de belangrijkste dingen waar je als live-beschrijver rekening mee moet houden is dat, naarmate een voorstelling langer loopt, de acteurs beter op elkaar ingespeeld raken en ze steeds sneller spelen. Nu is ‘snel’ relatief: het is niet zo dat ze een stuk van anderhalf uur ineens in een uurtje afwerken. Maar waar je bij de eerste voorstellingen misschien twee seconden pauze had tussen twee dialogen, wordt dat er na een tijdje anderhalve seconde of nog maar net een seconde. En in een seconde kun je veel minder zeggen dan in twee seconden natuurlijk.

Het lijkt er dus op dat er nu al een verschil is tussen de repetities, waar de vooraf opgenomen audiodescriptie en vertolking in Vlaamse gebarentaal op gebaseerd zijn, en de voorstelling zoals die gespeeld werd. Mij verbaast dat niet, en ik ben benieuwd hoe ze het gaan oplossen. Wordt vervolgd dus!

gepubliceerd op 18 maart 2020

Hoe schrijf je een audiogids bij een tv-serie?

Op mijn blog kun je regelmatig lezen over de audiogidsen die we schrijven voor museums, maar wist je dat we ook audiogidsen voor tv schrijven? Hier leg ik je uit hoe dat in z’n werk gaat.

Om te beginnen, wat is dat eigenlijk, een audiogids of audioguide? In een museum is dat een gesproken tekst die je begeleidt bij je bezoek. Meestal kun je die tekst beluisteren via een speciaal toestel dat je in het museum kun huren (en soms zelfs gratis kunt lenen). Er zijn ook audiotours die je via je smartphone kunt afspelen.

Wij schrijven vooral teksten voor audiogidsen die gericht zijn op blinde en slechtziende museumbezoekers. Daarin krijg je niet alleen algemene achtergrondinformatie bij kunstwerken. Je hoort ook hoe het werk eruitziet en, indien er tastbaar materiaal is zoals een voelplaat, vertellen we je hoe je dat het best kunt gebruiken.

Bij een tv-serie werkt het anders. Daar gaat het om een gesproken inleiding bij een reeks waarin je kennismaakt met de belangrijkste personages en locaties. Audiogidsen bij tv-series worden speciaal gemaakt voor blinde en slechtziende kijkers als aanvulling op de audiodescriptie. In de audiodescriptie geven we de belangrijkste info mee die je nodig hebt om de serie te volgen, maar voor extra beschrijvingen en achtergrondinfo is doorgaans maar heel weinig plaats. In een audiogids kun je die aanvullende informatie wél kwijt.

Susanne springt een gat in de lucht op het strand van Oostende

Een enthousiaste Susanne die een gat in de lucht springt op het strand van Oostende op een gure februaridag. Niet zomaar een februaridag, maar 02-02-2020, wat een wereldwijde palindroomdag was (ook in de VS, waar ze de maand vóór de dag zetten). Het was ook de 33ste dag van het jaar en aangezien het een schrikkeljaar is, waren er nog 333 dagen te gaan. En oh ja, ik werd die dag 44 jaar…

Welke informatie geef je in een audiogids bij een tv-serie?

Het belangrijkste is dat je beschrijft hoe de personages en de belangrijkste locaties uit de reeks eruitzien. Onlangs hebben we de audiogids voor Dertigers een update gegeven. Daarin beschrijven we onder andere het uiterlijk van nieuwe personages uit de reeks. De bestaande personages zijn immers al beschreven in de audiogids van seizoen 1, waar we uiteraard naar verwijzen in de nieuwe gids. Ook leggen we kort uit wat de relatie is tussen de personages en welke evoluties er zijn bij oude bekenden uit de reeks.

Ook de locaties zijn belangrijk. In seizoen 2 van Dertigers zijn sommige personages verhuisd. In de audiogids vertellen we hoe die nieuwe woningen eruitzien en hoe ze zijn ingedeeld. Veel scènes in de reeks spelen zich binnenshuis af, dus dan kan het handig zijn om te weten dat de slaapkamer van Pieter en Saartje en die van Lucas uitkomt op de tuin én dat je beide slaapkamers bereikt via de keuken.

Om de audiogids wat levendiger te maken voegen we quotes toe uit de serie. Die quotes helpen de kijker ook om belangrijke stemmen te herkennen.

Een goede quote moet aan een aantal voorwaarden voldoen: zo mag het fragment niet te lang zijn, maar ook niet te kort. Bovendien moet het om een zinvol stukje dialoog gaan. Er mag geen luide muziek op de achtergrond spelen en je mag alleen de stemmen horen die je wilt illustreren. Groepsscènes zijn daarom minder geschikt om quotes uit te selecteren. En tot slot: uiteraard mogen quotes geen spoilers bevatten!

Het belangrijkste is misschien wel dat je heel beknopt moet blijven in je audiogids. Een personage of woning moet in hooguit enkele minuten kort en kernachtig beschreven worden. Op dat vlak is er geen verschil met een audiogids voor een museum of tentoonstelling, want ook daar schets je in een paar minuten hoe een kunstwerk eruitziet.

Hoewel audiogidsen dus een grote hulp zijn om een tv-serie nóg beter te kunnen volgen, biedt enkel de VRT ze aan. De audiogids bij Dertigers kun je hier beluisteren.

gepubliceerd op 28 februari 2020