Audiovisuele vertaling – Audiodescriptie | Nevero

Bij Nevero maken we audiovisuele projecten toegankelijk voor anderstaligen of mensen met een visuele of auditieve beperking.

Winst voor KGOKK bij de West-Vlaamse Erfgoedprijs 2017

Voor onze klant KGOKK (Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk) is 2017 mooi geëindigd, want zij wonnen een West-Vlaamse Erfgoedprijs met een project waarvoor wij een toegankelijke audiogids hebben geschreven.

Een heel mooi project waar we vorig jaar aan hebben meegewerkt was het schrijven van de teksten voor een audiogids over de Kortrijkse Gravenkapel. Deze kapel bevat bijzonder beeldhouwwerk uit de late middeleeuwen, de zogenaamde zwikken. Een zwik is een driehoekige uitsparing boven een spitsboog. De zwikken in de Gravenkapel zijn ongeveer 35 bij 35 bij 55 centimeter groot. De ruimte in de zwikken werd opgevuld met een klein beeldhouwwerkje, dat óók een zwik heet. In totaal zijn er in Kortrijk 51 nissen met elk twee zwikken, dus 102 zwikken in totaal. Van vijf van die zwikken is een 3D-model gemaakt, dat op ooghoogte te bezichtigen is in de kapel. De originelen bevinden zich immers zo’n vier meter boven de grond.

Een van de zwikken in de Gravenkapel in Kortrijk

Een voorbeeld van een hybride figuur (half mens – half dier) in een zwik. Het gaat om een bisschop met vleermuisvleugels.

In opdracht van de Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk vzw schreven wij de teksten voor een aangepaste audiogids, zodat mensen die blind of slechtziend zijn, maar ook anderen, kennis kunnen maken met deze zwikken en hun ontstaansgeschiedenis. Daarnaast leggen we uit hoe je je door de ruimte kunt bewegen en waar de staanders met de 3D-modellen zich bevinden. Vervolgens geven we de nodige uitleg voor het aftasten van de modellen.

Al deze inspanningen van de Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk (afgekort KGOKK) zijn niet voor niets geweest, want ze werden Premiewinnaar Erfgoedprijs Publiekswerking 2017 voor hun laatste uitgave over de zwikken in de Onze-Lieve-Vrouwekerk ‘Klein Beeldhouwwerk in de Late Middeleeuwen’ van prof. em. dr. Vic Nachtergaele en Ronald Van Belle.

In de video hierboven krijg je meer informatie over de Kortrijkse Gravenkapel en de zwikken. Daarnaast zie je hoe de audiogids werkt bij het aftasten van de 3D-modellen van de beeldjes. De teksten van de audiogids zijn van onze hand.

gepubliceerd op 6 februari 2018

Het vertalen van natuurdocumentaires

Naast mijn werk als audiobeschrijver ben ik nog steeds actief als vertaler/ondertitelaar voor de VRT. Het afgelopen jaar heb ik verschillende (natuur)documentaires vertaald en steeds vaker krijg ik de vraag om ook de stemregie te doen. Als stemregisseur bepaal je mee hoe de documentaire moet klinken en luister je tijdens de opnames om te controleren of alles klopt qua uitspraak, intonatie, enz. Meer daarover in een volgend artikel.

Een beeld uit de documentaire Elephant Family & Me.

Een beeld uit de documentaire Elephant Family & Me. De silhouetten van olifanten tekenen zwart af tegen de oranje gloed van de ondergaande zon. In witte letters staat de tekst: begin maart 2017 hebben stropers Satao II gedood.

Bij het vertalen van documentaires komt heel wat opzoekwerk kijken. Toen ik voor de minireeks Elephant Family & Me informatie zocht over één specifieke ‘bigtusker’ (een olifant met enorme slagtanden), las ik dat de olifant in kwestie intussen het slachtoffer is geworden van stropers. Dat soort feiten voeg ik altijd toe aan de vertaling voor de commentaarstem. In dit geval vonden de collega’s van de eindredactie en de stemregie dat het inderdaad goed zou zijn om deze achtergrondinformatie toe te voegen aan de docu. Dat hebben we gedaan door een extra tekst in beeld.

Dit is meteen een mooi voorbeeld van hoe je als vertaler of ondertitelaar toegevoegde waarde kunt leveren voor je klant, in dit geval dus de VRT. Natuurlijk ben je als vertaler niet verplicht om op te zoeken of de feiten in de docu waar je mee bezig bent, nog kloppen, maar in dit geval leverde het extra informatie op die, zo vonden wij, nuttig zou zijn voor de kijker. Over deze en andere manieren waarop je als taalprofessional nog waardevoller wordt voor je klant, lees je meer in dit blogartikel: https://www.nevero.be/de-toegevoegde-waarde-van-ondertitelaars/.

gepubliceerd op 28 januari 2018

Het Tweede Gelaat met audiodescriptie

Regisseur Jan Verheyen heeft met Het Tweede Gelaat een blockbuster van formaat gemaakt. Na een sterk openingsweekend, waarin zo’n 30.000 mensen de film gingen bekijken, stond de teller drie weken later al op 140.000 bezoekers. En dan moet de eindejaarsperiode, waarin traditioneel veel mensen naar de bioscoop gaan, nog beginnen.

De trailer van de Vlaamse film Het Tweede Gelaat

Ook voor blinde en slechtziende filmliefhebbers

Bij die filmliefhebbers zitten vast heel wat blinde en slechtziende mensen, want de film is al sinds de release met audiodescriptie te bekijken. Via social media zijn er ook heel wat complimentjes over de beschrijvingen verspreid, zoals deze: “Ik ben vanmiddag naar de film Het Tweede Gelaat gaan kijken met ondersteuning van Earcatch. De audiodescriptie was geweldig. Tip: op sommige momenten is er veel actie en dus ook veel lawaai. Zorg dus dat het volume van je iPhone of iPod luid genoeg staat zodat je niets mist van de audiodescriptie” en “Een topfilm met ook een zeer duidelijke en volledige AD via de app Earcatch! (…) Ter info: de cinemafilm Cargo is ook een aanrader”.

Het doet ons natuurlijk veel plezier dat Het Tweede Gelaat met audiodescriptie zo in de smaak valt bij de doelgroep!

gepubliceerd op 16 december 2017

Audiogids over de Gravenkapel in Kortrijk

De Gravenkapel in Kortrijk bevat heel bijzonder beeldhouwwerk uit de late middeleeuwen, de zogenaamde zwikken. In opdracht van de Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk vzw schreven wij de teksten voor een aangepaste audiogids, zodat mensen die blind of slechtziend zijn, maar ook anderen, kennis kunnen maken met deze zwikken en hun ontstaansgeschiedenis.

Zwikken?

Een zwik is een driehoekige uitsparing boven een spitsboog. De zwikken in de Gravenkapel zijn ongeveer 35 bij 35 bij 55 centimeter groot. De ruimte in de zwikken werd opgevuld met een klein beeldhouwwerkje, dat óók een zwik heet. In totaal telt de Gravenkapel 51 nissen met elk twee zwikken, dus 102 zwikken in totaal. Van vijf van die zwikken is een 3D-model gemaakt, dat op ooghoogte te bezichtigen is in de kapel. De originelen bevinden zich immers zo’n vier meter boven de grond.

Een van de zwikken in de Gravenkapel in Kortrijk

Een van de zwikken in de Gravenkapel in Kortrijk

Een voorbeeld van een hybride figuur in een zwik (half mens – half dier). Het gaat om een bisschop met vleermuisvleugels. Het hoofd van de bisschop, waarop hij zijn mijter draagt, wijst naar de bovenste hoek van de driehoek. Onder zijn hoofd strekken twee gladde vleugels zich naar links en naar rechts uit. Die vleugels vullen de overige twee punten van de driehoek en eindigen in de klauwen van een roofvogel.

Van tekst tot audiogids

Vóór we aan het schrijfwerk begonnen, deden we natuurlijk het gebruikelijke opzoekwerk. Daarnaast kregen we een privérondleiding door de kapel. Tijdens die rondleiding kregen we meer achtergrondinformatie over het project en konden we zelf de 3D-modellen aftasten en een route uitstippelen door de kapel.

Enkele weken later konden we de tekst ter goedkeuring bezorgen. Het deed ons veel plezier toen we de volgende reactie kregen: “De tekst is zeer, zeer goed geschreven: heb hem al doorgelezen ter voorbereiding en hij leest als een trein. Zelden gezien.” Na enkele minieme aanpassingen kon de tekst naar de studio, waar hij werd ingelezen en gemonteerd tot audiogids.

In die audiogids begeleiden we de luisteraar tijdens zijn of haar bezoek aan de Gravenkapel. We leggen uit hoe je je door de ruimte kunt bewegen en waar de staanders met de 3D-modellen zich bevinden. Vervolgens geven we de nodige uitleg voor het aftasten van de modellen. Daarnaast krijg je achtergrondinformatie bij de kapel en de kunstwerken.

Het is de bedoeling dat de audiogids op verschillende manieren beschikbaar wordt gesteld aan het publiek. De volledige tekst is te beluisteren in de YouTube-video hierboven.

gepubliceerd op 14 november 2017

 

Word jij onze stagiair(e) voor academiejaar 2017 – 2018?

De Belgische vestiging van Nevero biedt voor academiejaar 2017 – 2018 een stageplaats aan voor een laatstejaarsstudent die aan de slag wil als vertaler, ondertitelaar of audiobeschrijver.

Wie zijn wij

Nevero is een (ver)taalbedrijf dat gespecialiseerd is in audiovisuele vertaling en mediatoegankelijkheid. Wij vertalen, ondertitelen en schrijven voor diverse bedrijven en instanties in binnen- en buitenland. Daarnaast geeft Nevero-oprichter en eigenaar Susanne Verberk regelmatig gastcolleges, workshops en cursussen over (vertalend) ondertitelen, audiodescriptie en mediatoegankelijkheid.

Wie ben jij

De stagiair(e) die wij zoeken zit momenteel in het laatste jaar van een hogere vertaalopleiding. Je moedertaal is Nederlands en je studeert Engels én Frans als volwaardige vreemde talen (niet als derde vreemde taal).

Je hebt een brede algemene interesse en volgt onder andere de binnen- en buitenlandse politiek op de voet. Verder ben je leergierig en secuur en heb je een uitgesproken belangstelling voor audiovisuele vertaling.

Je stage

De vertaalstage vindt plaats tussen januari en mei 2018 en duurt minstens vier opeenvolgende weken. Om praktische redenen kan de stage niet worden gespreid over verschillende kortere periodes in de loop van het academiejaar.

Wat doe je?

Tijdens je stage werk je aan verschillende vormen van (audiovisuele) vertaling. Denk hierbij aan het vertalen en reviseren van ‘traditionele’ teksten (hoofdzakelijk uit het Frans in het Nederlands), het maken en nakijken van ondertitels (onder andere uit het Engels in het Nederlands, maar ook voor doven en slechthorenden) én het schrijven van audiodescripties (voornamelijk in het Nederlands). Daarnaast maak je van dichtbij kennis met het reilen en zeilen in een audiovisueel vertaalbureau (planning & projectmanagement, revisie & kwaliteitscontrole, …).

Foto: ouderwetse Amerikaanse brievenbus met nummer 12

Een foto van een ouderwetse Amerikaanse brievenbus met nummer 12

Interesse? Stuur vóór 30 november 2017 een mailtje naar susanne at nevero punt be waarin je jezelf kort voorstelt en uitlegt waarom deze stage je op het lijf geschreven is.

Even opletten: wij begeleiden geen studenten met een andere dan de hierboven vermelde talencombinatie. Als je niet aan al deze voorwaarden voldoet, kom je dus helaas niet in aanmerking.

gepubliceerd op 18 oktober 2017

 

Camping Karen & James met audiodescriptie

Op maandag 11 september heeft de commerciële zender VIER voor het eerst een programma uitgezonden met audiodescriptie. Het gaat om een aflevering van Camping Karen & James, waarin Karen Damen en James Cooke vier blinde gasten ontvingen. Wij schreven de audiodescriptie-teksten in opdracht van Option Media. De aanvullende beschrijvingen werden ingesproken door Hans Jaspers.

Meer dan alleen schrijfwerk

Aangezien het voor VIER de eerste keer was dat ze een programma toegankelijk maakten voor mensen met een visuele handicap, hebben we ook advies gegeven over de praktische aanpak. Zo gaven we als tip om aan de trailers voor het programma een ‘gesproken billboard’ toe te voegen zodat de blinde en slechtziende kijkers niet alleen wisten dat er audiodescriptie was, maar ook waar ze die konden vinden.

Een ouderwetse tv in een duinlandschap

Een ouderwetse tv in een duinlandschap

Maar daar stopte het niet. Voordat we aan het schrijfwerk begonnen, bekeken we namelijk eerst of audiodescriptie wel mogelijk was. Reality-tv is namelijk heel anders dan fictie doordat er vaak veel minder tijd is om aanvullende beschrijvingen toe te voegen. Zo zijn Karen en James zelf heel veel aan het woord. Bovendien heeft het programma ook een voice-over die een deel van het verhaal vertelt. Vandaar dat we eerst bekeken of er wel ruimte zou zijn om zinvolle beschrijvingen toe te voegen. De bedoeling is immers niet om elk gaatje in de soundtrack op te vullen, maar om alleen daar waar het nodig is extra info te bieden.

105 aanvullende beschrijvingen

Gelukkig bleek er in Camping Karen & James wel degelijk ruimte te zijn om het programma aan te vullen zodat ook blinde en slechtziende kijkers alles konden volgen. Want hoewel je het misschien niet zou zeggen, hebben we in totaal nog 105 beschrijvingen toegevoegd.

De aflevering met audiodescriptie is nog tot 6 november te bekijken op de website van VIER: https://www.vier.be/video/camping-karen-james/volledige-afleveringen/camping-karen-james-aflevering-3-met-audiodescriptie.

gepubliceerd op 20 september 2017

LinkedIn en grote buitenlandse vertaalbureaus

Een tijdje geleden kreeg ik een LinkedIn-verzoek van iemand die bij een groot, internationaal vertaalbureau werkt. Op zich niet zo vreemd, want ik krijg wel vaker berichten van mensen die ik niet persoonlijk ken. En hoewel ik nauwelijks nog voor vertaalbureaus werk, accepteerde ik het verzoek toch. Vrijwel onmiddellijk daarna kreeg ik een mailtje. Of ik mijn cv kon opsturen naar dat bureau. Huh? Een LinkedIn-profiel is in feite een uitgebreid cv (en in mijn geval zelfs een cv in verschillende talen), dus waarom zou ik dan nog een apart cv doorsturen? Bovendien kende ik het bureau verder niet en was ik ook niet direct van plan om voor hen aan de slag te gaan…

Wat bleek? Het bureau deed mee aan een openbare aanbesteding en had dringend cv’s nodig van vertalers om de opdracht te krijgen. Niet dat het werk daarna door die vertalers gedaan zou worden. Daarvoor hebben ze nl. hun eigen vertalers, maar die hebben hoogstwaarschijnlijk niet de diploma’s en/of jarenlange ervaring die de eindklant vereiste. Niet toevallig kreeg ik diezelfde week een LinkedIn-aanzoek van een ander groot vertaalbureau dat hoogstwaarschijnlijk ook meedingt naar de opdracht.

Eigenlijk plegen dergelijke bureaus dus fraude, want ze laten de klant in de waan dat de vertalingen door welbepaalde personen gemaakt worden terwijl dat in de praktijk niet zo is. Ook de door de klant gevraagde controle van de vertalingen (eindredactie) komt er vaak niet aan te pas. Daarom worden dergelijke vertaalbureaus ook wel ‘brievenbusbureaus’ genoemd, want in feite doen ze niks anders dan teksten die binnenkomen doorsturen naar hun vertalers en vervolgens naar hun klant.

Foto: ouderwetse Amerikaanse brievenbus met nummer 12

Een foto van een ouderwetse Amerikaanse brievenbus met nummer 12

Helaas komt het steeds vaker voor dat bureaus enkel op zoek zijn naar cv’s van vertalers om een goede indruk te maken bij hun klanten – ook collega’s klagen over deze manier van werken. Maar het kan zelfs nog erger, want soms worden cv’s gebruikt om nietsvermoedende klanten geld af te troggelen. Dan stuurt een oplichter het cv van een bestaande vertaler door, maar vervangt hij/zij het e-mailadres door een vals adres (vaak een Gmail-adres). Vervolgens neemt de oplichter werk aan in naam van de vertaler waarna de klant ‘vertalingen’ krijgt die met Google Translate zijn gemaakt. Tegen de tijd dat de klant doorheeft wat er aan de hand is, is de oplichter al lang betaald en krijgt de echte vertaler een slechte naam.

Mijn advies: stuur nooit zomaar je cv door als een bureau daarom vraagt en als het dan toch nodig is (bijvoorbeeld omdat je zelf meedoet aan een aanbesteding) voeg dan een watermerk toe en sla je cv op als beveiligde pdf. En gebruik als het even kan geen Gmail- of ander gratis e-mailadres.

gepubliceerd op 18 juli 2017

Ondertitelen voor Netflix deel 2 – hoeveel minuten per dag

Toeval of niet, maar afgelopen week werd ik twee keer herinnerd aan het artikel dat ik eerder schreef over de inmiddels beruchte Netflix-test voor ondertitelaars. Toen de eerste berichten verschenen dat Netflix zogenaamd de hulp inriep van kijkers om programma’s te ondertitelen (wat overigens niet correct is), viel me al op dat veel mensen enorm overschatten hoe veel (of beter gezegd: hoe weinig) minuten je per dag kunt vertalen en ondertitelen. En met minuten bedoel ik hier uiteraard programmaminuten, niet het aantal minuten dat je bezig bent.

Eindtitel van een programma met 1074 ondertitels

Eindtitel van een programma met 1074 ondertitels

Als ik op de reacties op Facebook afga, denken de meeste mensen dat je makkelijk 10 minuten programma per uur kunt vertalen en ondertitelen. Tel daar nog bij dat vrijwel niemand doorhad dat de tarieven die vermeld werden de prijzen waren die de tussenbureaus krijgen, en ineens lijkt ondertitelen een enorm lucratieve bezigheid. 8 uur vertalen x 10 minuten x 11,50 dollar = 920 dollar per dag oftewel zo’n 815 euro, enkel en alleen om tv te kijken.

Maar helaas, die 10 minuten ondertitelen per uur is allesbehalve realistisch. Zoals ik hier al eerder heb geschreven, werkt een ervaren ondertitelaar ongeveer 20 tot 30 minuten programma per dag af, afhankelijk van hoeveel er gesproken wordt in het programma en de moeilijkheidsgraad.

De BZO (Beroepsvereniging voor Zelfstandige Ondertitelaars) geeft op haar website een heel mooi voorbeeld van een ondertitelaar die werkt aan een Amerikaanse politieserie van 42 minuten en die daar minstens twee dagen en misschien zelfs wel tweeënhalve dag aan bezig is. Dat komt dus overeen met 21 à 16,8 programmaminuten per dag.

De Europese vereniging AVTE (AudioVisual Translators Europe) gaat er zelfs vanuit dat je voor een programma van 52 minuten een volledige werkweek nodig hebt. Daarbij merken ze wel op dat het eigenlijke ondertitelen geen 40 uur in beslag neemt, maar dat je ook je vertaling grondig moet nakijken en dat opzoekwerk soms ook tijdrovend kan zijn. Daar komt nog bij dat veel ondertitelaars op freelancebasis werken, dus je moet ook tijd vrijmaken om je administratie te doen, contacten met klanten te onderhouden, opdrachten in te plannen en natuurlijk om blogartikelen te schrijven!

gepubliceerd op 2 juni 2017

Ondersteunende ondertiteling voor UNIZO

Op donderdag 18 mei (deze week dus) organiseert UNIZO voor het eerst de Online Startersdag voor beginnende ondernemers. Om de startersdag meer bekendheid te geven, loopt er momenteel een Facebook-campagne met verschillende video’s waarin startende ondernemers, projectpartners en minister Muyters vertellen over het initiatief. Wij zorgden voor de ondersteunende ondertitels bij deze video’s zodat ook wie zonder koptelefoon kijkt, weet wat er verteld wordt.

Een Italiaanse tuin met een oud standbeeld op een sokkel en daarnaast een luidspreker aan de muur van een gebouw…

Het komt steeds vaker voor dat we de vraag krijgen om korte video’s van ondersteunende ondertiteling te voorzien voor sociale media zoals Facebook, waar video’s vaak zonder geluid worden afgespeeld.

‘Ondersteunende ondertiteling’ houdt in dat we weergeven wat de mensen zeggen, maar dat we geen extra informatie toevoegen voor doven en slechthorenden. Dus geen beschrijvingen van muziek en eventuele achtergrondgeluiden en ook geen identificaties voor de sprekers.

Bij de productie van dergelijke ondertitels volgen we deze stappen:

  • Aanmaken van ondersteunende ondertitels in het Nederlands. De ondertitels bevatten één of hooguit twee korte regels per tekstblokje en zijn in logische grammaticale eenheden opgesplitst.
  • Daarnaast verzorgen we de timing of spotting van de ondertitels, waarbij we bepalen wanneer elke ondertitel precies in beeld komt en wanneer de ondertitel weer verdwijnt. Hierbij houden we rekening met de beschikbare tijd (m.a.w. hoe korter een blokje in beeld blijft, hoe minder tekst we gebruiken). Uiteraard wordt dit gedaan door een ervaren ondertitelaar.
  • Een grondige controle van de ondertitels door een tweede ondertitelaar (eindredactie). Hierbij letten we op eventuele afluisterfoutjes en controleren we ook het Nederlands op spelling en grammatica.
  • Aanlevering van de ondertitels als srt-bestand, zodat ze makkelijk aan de video toegevoegd kunnen worden, bijv. op Facebook of YouTube.

Plant u net als UNIZO een social media-campagne met video’s? Neem dan zeker contact met ons op voor de ondertiteling!

gepubliceerd op 16 mei 2017

Audiodescriptie bij Sprakeloos

Sprakeloos is de langverwachte verfilming van de gelijknamige roman van Tom Lanoye. En dat ‘lang verwacht’ kun je in dit geval letterlijk nemen, want al voor we aan ons schrijfwerk begonnen, kregen we vragen van blinde en slechtziende filmliefhebbers die erg benieuwd waren naar de audiodescriptie. Op 4 april was het dan zover en konden de beschrijvingen worden toegevoegd aan de Earcatch-app.

Nu is het schrijven van een audiodescriptie bij een speelfilm altijd een heel secuur werkje, want we proberen de blinde of slechtziende kijker dezelfde filmervaring te bezorgen als de ziende kijker. In feite ‘vertalen’ we het verhaal van de regisseur zodat het ook zonder de beelden toegankelijk wordt. Bij een boekverfilming komt daar nog een extra dimensie bij, want daarbij geeft een regisseur zijn of haar interpretatie van een boek. Vrijwel altijd verandert de regisseur dingen aan het verhaal: personages vallen weg of worden toegevoegd, verhaallijnen worden uitgebreid of juist ingekort en ga zo maar door. Tot zover hoeft dat geen probleem te zijn voor de audiobeschrijver, want die beschrijft zo objectief mogelijk wat er te zien is in de film. Alleen vind ik dat je de schrijver van het boek niet over het hoofd mag zien. Vandaar dat ik, als ik aan een boekverfilming werk, altijd het boek een (paar) keer lees om me onder te dompelen in de stijl van de auteur.

Wat mij van de film Sprakeloos vooral is bijgebleven is de bijzondere manier waarop regisseur Hilde Van Mieghem heden en verleden door elkaar verweeft. De meeste regisseurs zouden gebruikmaken van beeldteksten om aan te geven dat een scène zich in het verleden afspeelt of  flashbacks toevoegen, maar in Sprakeloos lopen verschillende tijdperken soms door elkaar in dezelfde scène. Benieuwd hoe we dat hebben aangepakt in beschrijvingen? Download dan de audiodescriptie via de Earcatch-app!

gepubliceerd op 9 mei 2017