Audiovisuele vertaling – Audiodescriptie | Nevero

Bij Nevero maken we audiovisuele projecten toegankelijk voor anderstaligen of mensen met een visuele of auditieve beperking.

Ondersteunende ondertitels vs. ondertitels voor doven en slechthorenden

Veruit de meeste aanvragen voor ondertiteling die wij krijgen, zijn niet voor vertalende ondertitels (bijvoorbeeld uit het Engels in het Nederlands), ook al zou je dat misschien denken. De meeste klanten willen ondertiteling in dezelfde taal als de oorspronkelijke video, ook wel ‘intralinguale ondertiteling’ genoemd. Wij onderscheiden twee soorten hierin, nl. ondersteunende ondertitels en ondertitels voor doven en slechthorenden.

Bij ondersteunende ondertiteling geven we alleen weer wat er gezegd wordt in de dialogen. Deze ondertitels zijn vaak voor iedereen zichtbaar (‘open ondertiteling’ heet dat ook wel). Een voorbeeld zijn de ondertitels die je vaak bij filmpjes op Facebook ziet. Ze zorgen ervoor dat je ook zonder dat het geluid aanstaat de boodschap kunt volgen.

Een video met ondersteunende ondertiteling

Bij ondertiteling voor doven en slechthorenden gaan we nog een stapje verder. Hierbij geven wij ook aan wie er aan het woord is wanneer dit niet direct blijkt uit de beelden (sprekeridentificaties) en maken we duidelijk welke muziek en belangrijke achtergrondgeluiden hoorbaar zijn. Dit zijn de ondertitels die je via Teletekst kunt oproepen als je tv-kijkt of die je met een speciale knop kunt activeren bij een webvideo. Bij die knop staat vaak CC, wat de afkorting is voor ‘closed captions’ ofwel ‘gesloten ondertiteling’.

Voor beide soorten ondertiteling geldt dat wij in principe op gehoor werken, al is een dialooglijst of scenario altijd handig als basis. Onze manier van ondertitelen houdt in dat de tekst vanaf het begin wordt ingedeeld in ondertitels (d.w.z. één of hooguit twee korte regels per tekstblokje) die in logische grammaticale eenheden zijn opgesplitst. Daarnaast verzorgen wij de timing of spotting van de ondertitels, waarbij we bepalen wanneer elke ondertitel precies in beeld komt en wanneer de ondertitel weer verdwijnt. Hierbij houden we rekening met de beschikbare tijd (m.a.w. hoe korter een blokje in beeld blijft, hoe minder tekst we gebruiken). Uiteraard doen we hiervoor een beroep op ervaren ondertitelaars. Tot slot volgt een grondige controle van de ondertitels door een tweede persoon (eindredactie). Hierbij letten we op eventuele afluisterfoutjes en controleren we ook de ondertitels op spelling en grammatica.

Overweegt u om uw (web)video’s te laten ondertitelen en twijfelt u welke vorm het beste is voor uw project? Neem dan zeker contact met ons op. Wij helpen u graag verder!

gepubliceerd op 27 juli 2018

Hoe eenzaam is de vertaler

Beginnende vertalers schrikken vaak terug voor de eenzaamheid van het beroep. Maar hoe eenzaam is de vertaler nu echt? Ik deel graag mijn ervaring én ik geef je tips om toch nog onder de mensen te komen.

Op dinsdag 17 april was ik te gast aan de Campus Brussel van de KU Leuven, waar ik lesgaf aan de laatstejaarsstudenten van de master vertalen. Tijdens mijn gastcollege gaf ik een inleiding over mediatoegankelijkheid en meer in het bijzonder audiodescriptie. Dit jaar kreeg ik tussendoor veel vragen van de studenten, waardoor we het ook hebben gehad over het vertalen van documentaires, het werk van een stemregisseur en wat fansubs eigenlijk zijn. Een vraag die ik deze keer niet heb gehad, maar die ik soms wel krijg, is of het werken als vertaler/ondertitelaar/audiobeschrijver niet eenzaam is.

Als je in loondienst werkt, valt het met die eenzaamheid meestal wel mee omdat je dan vaak collega’s hebt die je elke dag ziet. Wie overweegt om als freelancer aan de slag te gaan, moet er wel rekening mee houden dat je, als je van thuis uit werkt, vaak alleen bent. Aan de ene kant betekent dat dat je in alle rust en stilte kunt doorwerken, maar aan de andere kant kan het soms ook té rustig worden…

Gelukkig zijn er mogelijkheden genoeg om aan de eenzaamheid te ontsnappen. Zo werk ik zelf een of meer dagen per week in een coworkingplek waar regelmatig activiteiten georganiseerd worden tijdens én na de werkuren. Op die manier kom je makkelijk met andere mensen in contact. Daarnaast zijn er ook online een aantal initiatieven waar je van gedachten kunt wisselen met collega’s. Voor vertalers is bijvoorbeeld de Facebook-groep GentVertaalt een echte aanrader.

Al bij al is het leven als audiovisueel vertaler dus lang niet zo eenzaam als je misschien denkt!

Affiche_tentoonstelling_Fernand_Léger_centraal_station_Brussel

Een affiche voor een tentoonstelling over Fernand Léger in het centraal station in Brussel.

Tijdens mijn wandeling door Brussel voor het gastcollege viel mijn oog op een affiche voor een tentoonstelling over Fernand Léger. De afbeelding kwam mij wel erg bekend voor en dat was niet zo vreemd, want een van de deelnemers aan mijn e-cursus had uitgerekend dat beeld gekozen om te beschrijven voor haar eindopdracht. En zo kwamen twee lesopdrachten ineens heel mooi samen.

gepubliceerd op 8 mei 2018

Vera’s stage bij Nevero

Tussen half februari en half april hadden we een stagiaire in huis. Hieronder beschrijft ze hoe ze haar vertaalstage bij Nevero heeft ervaren.

Als laatstejaarsstudente aan de Vertaalacademie in Maastricht was ik na het maken van honderden vertalingen op zoek naar een stageplek waar ik voor twee maanden nieuwe uitdagingen aan kon gaan. Zo kwam ik terecht bij Nevero. Hier zou een vak waar ik tijdens de opleiding nog niks over geleerd had centraal staan: audiodescriptie voor blinden en slechtzienden. Bovendien kon ik bij Nevero verder bouwen op de specialisatie die ik tijdens de opleiding gekozen had: Ondertitelen. Leuk!

Nu was tijdens de opleiding alleen vertalende ondertiteling van Engels naar Nederlands aan bod gekomen, en ging ik tijdens de stage vooral aan de slag met ondersteunende ondertiteling en ondertiteling voor doven en slechthorenden in het Nederlands. Dat was wel even omschakelen. Vooral de Vlaamse filmpjes waren voor mij als geboren en getogen Nederlandse even wennen. Moest ik die woorden en uitdrukkingen die mij zo onnatuurlijk in de oren klonken nu letterlijk in de ondertiteling zetten? En als er dan nog wat Frans bij kwam kijken werd het voor mij helemaal ingewikkeld. Zo werd er in één video gesproken over een beeldhouwer, waarvan ik de naam niet goed kon verstaan. Voor mij klonk het als Jan Dummeren. Even nagezocht op Google… en nee, dat klopte niet. Vervolgens heb ik gezocht op Vlaamse beeldhouwers met de voornaam ‘Jan’, maar zelfs zo kwam ik er niet uit. Kun je nagaan hoe verbaasd ik was toen stagebegeleider Susanne binnen één minuut de juiste naam had gevonden: Jan Desmarets. Die naam had ik ook voorbij zien komen, maar ik had er niet bij stilgestaan hoe deze naam zou klinken met een Franse uitspraak… Dat was een goede les, want reken maar dat ik nu op een andere manier kijk naar de namen en woorden die ik opzoek.

En dan natuurlijk de audiodescriptie. Wat een leuke, nieuwe manier om met taal bezig te zijn! Omdat je niet gebonden bent aan een brontekst, kun je er een hoop creativiteit in kwijt. Bovendien ben ik heel anders naar series en films gaan kijken. Een regisseur kiest voor bepaalde beelden met een reden. Als ik een stukje opnieuw bekeek om het na te kijken, zag ik weer dingen die me niet eerder waren opgevallen. Denk hierbij aan kleine dingen als een schilderij aan de muur dat in eerste instantie niet opvalt, maar dat wel iets duidelijk maakt in het verhaal. Verder heb ik geleerd om veel synoniemen te gebruiken. Mensen zien, kijken, turen en staren, werpen elkaar een blik toe, nemen elkaar op, enzovoort.

Al met al vond ik de stage erg leuk en leerzaam en wil ik Susanne en haar collega’s graag enorm bedanken voor alle lessen, feedback en hulp de afgelopen twee maanden!

Vera

Kantoor Officenter

Ons kantoor bij Officenter in Maastricht zag er een stuk leger uit toen Vera weg was!

gepubliceerd op 17 april 2018

 

Waarom je mij maar zelden hoort in onze audiodescripties

Een tijdje terug merkte op Twitter iemand op dat ze toch echt een mannenstem hoorde toen ik een voorbeeld tweette van een van onze audiodescripties. Hoe dat komt lees je hierna.

Een fragment uit de film Titanic, met én zonder audiodescriptie

Een tijdje geleden tweette ik de video hierboven om uit te leggen hoe audiodescriptie werkt. Het eerste deel van de video geeft weer hoe een film wordt ervaren door mensen met een visuele handicap. In het tweede deel van de video wordt de film aangevuld met audiodescriptie, waardoor de film toegankelijk wordt voor blinden en slechtzienden. Een oplettende Twitteraar merkte op dat ze toch echt een mannenstem hoorde, en ze vroeg zich af hoe dat kwam.

 

Dat zit zo: in het Nederlandse taalgebied is degene die de audiodescriptie (AD) inspreekt vaak niet dezelfde persoon als de schrijver van het AD-script. Bij aankondigingen over films en tv-programma’s met audiodescriptie wordt altijd vermeld welke stem de beschrijvingen heeft ingelezen, maar vrijwel nooit wie de teksten geschreven heeft. En zo komt het dat veel mensen niet weten dat het schrijven van audiodescriptie een vak apart is. Bij de voorbeeldvideo staat wel netjes mijn naam vermeld en bij de meeste programma’s is er ook tijd genoeg in de aftiteling om onze credits toe te voegen, maar dan moet je natuurlijk wel tot het eind van de beschrijvingen luisteren.

 

Alleen bij live-evenementen zoals audiodescripties in het theater of bij processies is de stem die je hoort meestal wel die van de audiobeschrijver. Meestal, want soms neemt een collega het over als een toneelstuk op verschillende locaties wordt opgevoerd. In dat geval moet die collega natuurlijk wel genoeg tijd krijgen om de audiodescriptie grondig voor te bereiden. Wat er allemaal komt kijken bij de voorbereiding van zo’n live-evenement, lees je in dit blogartikel over het audiobeschrijven van de Gouden Boomstoet in Brugge.

 

gepubliceerd op 29 maart 2018

Winst voor KGOKK bij de West-Vlaamse Erfgoedprijs 2017

Voor onze klant KGOKK (Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk) is 2017 mooi geëindigd, want zij wonnen een West-Vlaamse Erfgoedprijs met een project waarvoor wij een toegankelijke audiogids hebben geschreven.

Een heel mooi project waar we vorig jaar aan hebben meegewerkt was het schrijven van de teksten voor een audiogids over de Kortrijkse Gravenkapel. Deze kapel bevat bijzonder beeldhouwwerk uit de late middeleeuwen, de zogenaamde zwikken. Een zwik is een driehoekige uitsparing boven een spitsboog. De zwikken in de Gravenkapel zijn ongeveer 35 bij 35 bij 55 centimeter groot. De ruimte in de zwikken werd opgevuld met een klein beeldhouwwerkje, dat óók een zwik heet. In totaal zijn er in Kortrijk 51 nissen met elk twee zwikken, dus 102 zwikken in totaal. Van vijf van die zwikken is een 3D-model gemaakt, dat op ooghoogte te bezichtigen is in de kapel. De originelen bevinden zich immers zo’n vier meter boven de grond.

Een van de zwikken in de Gravenkapel in Kortrijk

Een voorbeeld van een hybride figuur (half mens – half dier) in een zwik. Het gaat om een bisschop met vleermuisvleugels.

In opdracht van de Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk vzw schreven wij de teksten voor een aangepaste audiogids, zodat mensen die blind of slechtziend zijn, maar ook anderen, kennis kunnen maken met deze zwikken en hun ontstaansgeschiedenis. Daarnaast leggen we uit hoe je je door de ruimte kunt bewegen en waar de staanders met de 3D-modellen zich bevinden. Vervolgens geven we de nodige uitleg voor het aftasten van de modellen.

Al deze inspanningen van de Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk (afgekort KGOKK) zijn niet voor niets geweest, want ze werden Premiewinnaar Erfgoedprijs Publiekswerking 2017 voor hun laatste uitgave over de zwikken in de Onze-Lieve-Vrouwekerk ‘Klein Beeldhouwwerk in de Late Middeleeuwen’ van prof. em. dr. Vic Nachtergaele en Ronald Van Belle.

In de video hierboven krijg je meer informatie over de Kortrijkse Gravenkapel en de zwikken. Daarnaast zie je hoe de audiogids werkt bij het aftasten van de 3D-modellen van de beeldjes. De teksten van de audiogids zijn van onze hand.

gepubliceerd op 6 februari 2018

Het vertalen van natuurdocumentaires

Naast mijn werk als audiobeschrijver ben ik nog steeds actief als vertaler/ondertitelaar voor de VRT. Het afgelopen jaar heb ik verschillende (natuur)documentaires vertaald en steeds vaker krijg ik de vraag om ook de stemregie te doen. Als stemregisseur bepaal je mee hoe de documentaire moet klinken en luister je tijdens de opnames om te controleren of alles klopt qua uitspraak, intonatie, enz. Meer daarover in een volgend artikel.

Een beeld uit de documentaire Elephant Family & Me.

Een beeld uit de documentaire Elephant Family & Me. De silhouetten van olifanten tekenen zwart af tegen de oranje gloed van de ondergaande zon. In witte letters staat de tekst: begin maart 2017 hebben stropers Satao II gedood.

Bij het vertalen van documentaires komt heel wat opzoekwerk kijken. Toen ik voor de minireeks Elephant Family & Me informatie zocht over één specifieke ‘bigtusker’ (een olifant met enorme slagtanden), las ik dat de olifant in kwestie intussen het slachtoffer is geworden van stropers. Dat soort feiten voeg ik altijd toe aan de vertaling voor de commentaarstem. In dit geval vonden de collega’s van de eindredactie en de stemregie dat het inderdaad goed zou zijn om deze achtergrondinformatie toe te voegen aan de docu. Dat hebben we gedaan door een extra tekst in beeld.

Dit is meteen een mooi voorbeeld van hoe je als vertaler of ondertitelaar toegevoegde waarde kunt leveren voor je klant, in dit geval dus de VRT. Natuurlijk ben je als vertaler niet verplicht om op te zoeken of de feiten in de docu waar je mee bezig bent, nog kloppen, maar in dit geval leverde het extra informatie op die, zo vonden wij, nuttig zou zijn voor de kijker. Over deze en andere manieren waarop je als taalprofessional nog waardevoller wordt voor je klant, lees je meer in dit blogartikel: https://www.nevero.be/de-toegevoegde-waarde-van-ondertitelaars/.

gepubliceerd op 28 januari 2018

Het Tweede Gelaat met audiodescriptie

Regisseur Jan Verheyen heeft met Het Tweede Gelaat een blockbuster van formaat gemaakt. Na een sterk openingsweekend, waarin zo’n 30.000 mensen de film gingen bekijken, stond de teller drie weken later al op 140.000 bezoekers. En dan moet de eindejaarsperiode, waarin traditioneel veel mensen naar de bioscoop gaan, nog beginnen.

De trailer van de Vlaamse film Het Tweede Gelaat

Ook voor blinde en slechtziende filmliefhebbers

Bij die filmliefhebbers zitten vast heel wat blinde en slechtziende mensen, want de film is al sinds de release met audiodescriptie te bekijken. Via social media zijn er ook heel wat complimentjes over de beschrijvingen verspreid, zoals deze: “Ik ben vanmiddag naar de film Het Tweede Gelaat gaan kijken met ondersteuning van Earcatch. De audiodescriptie was geweldig. Tip: op sommige momenten is er veel actie en dus ook veel lawaai. Zorg dus dat het volume van je iPhone of iPod luid genoeg staat zodat je niets mist van de audiodescriptie” en “Een topfilm met ook een zeer duidelijke en volledige AD via de app Earcatch! (…) Ter info: de cinemafilm Cargo is ook een aanrader”.

Het doet ons natuurlijk veel plezier dat Het Tweede Gelaat met audiodescriptie zo in de smaak valt bij de doelgroep!

gepubliceerd op 16 december 2017

Audiogids over de Gravenkapel in Kortrijk

De Gravenkapel in Kortrijk bevat heel bijzonder beeldhouwwerk uit de late middeleeuwen, de zogenaamde zwikken. In opdracht van de Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk vzw schreven wij de teksten voor een aangepaste audiogids, zodat mensen die blind of slechtziend zijn, maar ook anderen, kennis kunnen maken met deze zwikken en hun ontstaansgeschiedenis.

Zwikken?

Een zwik is een driehoekige uitsparing boven een spitsboog. De zwikken in de Gravenkapel zijn ongeveer 35 bij 35 bij 55 centimeter groot. De ruimte in de zwikken werd opgevuld met een klein beeldhouwwerkje, dat óók een zwik heet. In totaal telt de Gravenkapel 51 nissen met elk twee zwikken, dus 102 zwikken in totaal. Van vijf van die zwikken is een 3D-model gemaakt, dat op ooghoogte te bezichtigen is in de kapel. De originelen bevinden zich immers zo’n vier meter boven de grond.

Een van de zwikken in de Gravenkapel in Kortrijk

Een van de zwikken in de Gravenkapel in Kortrijk

Een voorbeeld van een hybride figuur in een zwik (half mens – half dier). Het gaat om een bisschop met vleermuisvleugels. Het hoofd van de bisschop, waarop hij zijn mijter draagt, wijst naar de bovenste hoek van de driehoek. Onder zijn hoofd strekken twee gladde vleugels zich naar links en naar rechts uit. Die vleugels vullen de overige twee punten van de driehoek en eindigen in de klauwen van een roofvogel.

Van tekst tot audiogids

Vóór we aan het schrijfwerk begonnen, deden we natuurlijk het gebruikelijke opzoekwerk. Daarnaast kregen we een privérondleiding door de kapel. Tijdens die rondleiding kregen we meer achtergrondinformatie over het project en konden we zelf de 3D-modellen aftasten en een route uitstippelen door de kapel.

Enkele weken later konden we de tekst ter goedkeuring bezorgen. Het deed ons veel plezier toen we de volgende reactie kregen: “De tekst is zeer, zeer goed geschreven: heb hem al doorgelezen ter voorbereiding en hij leest als een trein. Zelden gezien.” Na enkele minieme aanpassingen kon de tekst naar de studio, waar hij werd ingelezen en gemonteerd tot audiogids.

In die audiogids begeleiden we de luisteraar tijdens zijn of haar bezoek aan de Gravenkapel. We leggen uit hoe je je door de ruimte kunt bewegen en waar de staanders met de 3D-modellen zich bevinden. Vervolgens geven we de nodige uitleg voor het aftasten van de modellen. Daarnaast krijg je achtergrondinformatie bij de kapel en de kunstwerken.

Het is de bedoeling dat de audiogids op verschillende manieren beschikbaar wordt gesteld aan het publiek. De volledige tekst is te beluisteren in de YouTube-video hierboven.

gepubliceerd op 14 november 2017

 

Word jij onze stagiair(e) voor academiejaar 2017 – 2018?

De Belgische vestiging van Nevero biedt voor academiejaar 2017 – 2018 een stageplaats aan voor een laatstejaarsstudent die aan de slag wil als vertaler, ondertitelaar of audiobeschrijver.

Wie zijn wij

Nevero is een (ver)taalbedrijf dat gespecialiseerd is in audiovisuele vertaling en mediatoegankelijkheid. Wij vertalen, ondertitelen en schrijven voor diverse bedrijven en instanties in binnen- en buitenland. Daarnaast geeft Nevero-oprichter en eigenaar Susanne Verberk regelmatig gastcolleges, workshops en cursussen over (vertalend) ondertitelen, audiodescriptie en mediatoegankelijkheid.

Wie ben jij

De stagiair(e) die wij zoeken zit momenteel in het laatste jaar van een hogere vertaalopleiding. Je moedertaal is Nederlands en je studeert Engels én Frans als volwaardige vreemde talen (niet als derde vreemde taal).

Je hebt een brede algemene interesse en volgt onder andere de binnen- en buitenlandse politiek op de voet. Verder ben je leergierig en secuur en heb je een uitgesproken belangstelling voor audiovisuele vertaling.

Je stage

De vertaalstage vindt plaats tussen januari en mei 2018 en duurt minstens vier opeenvolgende weken. Om praktische redenen kan de stage niet worden gespreid over verschillende kortere periodes in de loop van het academiejaar.

Wat doe je?

Tijdens je stage werk je aan verschillende vormen van (audiovisuele) vertaling. Denk hierbij aan het vertalen en reviseren van ‘traditionele’ teksten (hoofdzakelijk uit het Frans in het Nederlands), het maken en nakijken van ondertitels (onder andere uit het Engels in het Nederlands, maar ook voor doven en slechthorenden) én het schrijven van audiodescripties (voornamelijk in het Nederlands). Daarnaast maak je van dichtbij kennis met het reilen en zeilen in een audiovisueel vertaalbureau (planning & projectmanagement, revisie & kwaliteitscontrole, …).

Foto: ouderwetse Amerikaanse brievenbus met nummer 12

Een foto van een ouderwetse Amerikaanse brievenbus met nummer 12

Interesse? Stuur vóór 30 november 2017 een mailtje naar susanne at nevero punt be waarin je jezelf kort voorstelt en uitlegt waarom deze stage je op het lijf geschreven is.

Even opletten: wij begeleiden geen studenten met een andere dan de hierboven vermelde talencombinatie. Als je niet aan al deze voorwaarden voldoet, kom je dus helaas niet in aanmerking.

gepubliceerd op 18 oktober 2017

 

Camping Karen & James met audiodescriptie

Op maandag 11 september heeft de commerciële zender VIER voor het eerst een programma uitgezonden met audiodescriptie. Het gaat om een aflevering van Camping Karen & James, waarin Karen Damen en James Cooke vier blinde gasten ontvingen. Wij schreven de audiodescriptie-teksten in opdracht van Option Media. De aanvullende beschrijvingen werden ingesproken door Hans Jaspers.

Meer dan alleen schrijfwerk

Aangezien het voor VIER de eerste keer was dat ze een programma toegankelijk maakten voor mensen met een visuele handicap, hebben we ook advies gegeven over de praktische aanpak. Zo gaven we als tip om aan de trailers voor het programma een ‘gesproken billboard’ toe te voegen zodat de blinde en slechtziende kijkers niet alleen wisten dat er audiodescriptie was, maar ook waar ze die konden vinden.

Een ouderwetse tv in een duinlandschap

Een ouderwetse tv in een duinlandschap

Maar daar stopte het niet. Voordat we aan het schrijfwerk begonnen, bekeken we namelijk eerst of audiodescriptie wel mogelijk was. Reality-tv is namelijk heel anders dan fictie doordat er vaak veel minder tijd is om aanvullende beschrijvingen toe te voegen. Zo zijn Karen en James zelf heel veel aan het woord. Bovendien heeft het programma ook een voice-over die een deel van het verhaal vertelt. Vandaar dat we eerst bekeken of er wel ruimte zou zijn om zinvolle beschrijvingen toe te voegen. De bedoeling is immers niet om elk gaatje in de soundtrack op te vullen, maar om alleen daar waar het nodig is extra info te bieden.

105 aanvullende beschrijvingen

Gelukkig bleek er in Camping Karen & James wel degelijk ruimte te zijn om het programma aan te vullen zodat ook blinde en slechtziende kijkers alles konden volgen. Want hoewel je het misschien niet zou zeggen, hebben we in totaal nog 105 beschrijvingen toegevoegd.

gepubliceerd op 20 september 2017