Audiovisuele vertaling – Audiodescriptie | Nevero

Bij Nevero maken we audiovisuele projecten toegankelijk voor anderstaligen of mensen met een visuele of auditieve beperking.

HAN en 3Hz

Deze maand kun je op de VRT twee tv-reeksen volgen waar wij aan meewerken: het derde seizoen van de docureeks HAN, over een wildpark in de Ardennen, en de jongerenserie 3Hz. Bij de ene serie kwam een heuse schrijfbijbel van pas en de andere leidde tot een vergelijking met diamantslijpers. 💎

HAN seizoen 3

Op zaterdag 16 oktober kon je de voorlopig laatste aflevering van het derde seizoen van de natuurdocureeks HAN bekijken op Eén. Op VRT NU staan alle afleveringen van dit seizoen over het wildpark van Han en de wereldberoemde grotten op het domein.

Ook voor deze reeks heb ik de vertalingen verzorgd (commentaarstem, ondertitels en beeldteksten) én de regie gedaan tijdens de inleessessies met Peter Cremers. We hebben er weer iets moois van gemaakt!

Het fijne aan deze serie en aan onze samenwerking is dat we allebei een perfectionistisch kantje hebben. Dat leidt er soms toe dat we zelfs in de opnamestudio nog aanpassingen doen aan de commentaartekst om het nóg beter te laten klinken. Eigenlijk is dat niet de bedoeling, en ik vertel klanten altijd dat we studioklare teksten aanleveren die je zo kunt laten inspreken. Maar soms kunnen we het toch niet laten. Of zoals Peter opmerkte: “Eigenlijk hadden wij diamantslijpers moeten worden”. 💎

Wil je weten hoe het vertalen en ondertitelen van zo’n natuurdocumentaire in z’n werk gaat? Lees dan zeker dit artikel op mijn blog: https://www.nevero.be/zomerreeks-han-humans-animals-nature/.

Een groen landschap met in witte letters de tekst: stem Peter Cremers en vertaling Susanne Verberk

Beginbeeld uit de serie HAN met onze credits.

3Hz

De tweede reeks waar we aan hebben meegewerkt, is de jongerenserie 3Hz. In plaats van ondertitels en vertalingen hebben we voor deze reeks een deel van de audiodescriptie geschreven. Aangezien de afleveringen heel snel na elkaar binnenkwamen, is het schrijfwerk door twee partijen gedaan. Dat maakte het nog belangrijker om een goede schrijfbijbel te maken.

Als we aan een nieuwe tv-reeks beginnen, maken we binnen ons team vaste afspraken over hoe we bepaalde voorwerpen of locaties benoemen. Ook het uiterlijk van personages beschrijven we altijd op dezelfde manier, zodat een hoofdpersonage niet in één aflevering ‘donkerblond’ haar heeft en de volgende keer ‘lichtbruin’. Het document waarin we die afspraken vastleggen, wordt ook wel een ‘schrijfbijbel’ genoemd. In de video hieronder vertel ik je er meer over.

Naast een schrijfbijbel kreeg 3Hz ook een audiogids. Die kun je beluisteren via deze link – als je een VRT-profiel hebt.

We schrijven dus niet alleen audiogidsen voor musea. Audiogidsen bij tv-series worden speciaal gemaakt voor blinde en slechtziende kijkers als aanvulling op de audiodescriptie. In de audiodescriptie geven we de belangrijkste info mee die je nodig hebt om de serie te volgen, maar voor extra beschrijvingen en achtergrondinfo is doorgaans maar heel weinig plaats. In een audiogids kun je die aanvullende informatie wél kwijt. Het belangrijkste is dat je beschrijft hoe de personages en de belangrijkste locaties uit de reeks eruitzien. Hoe we dat aanpakken, lees je hier op mijn blog: https://www.nevero.be/hoe-schrijf-je-een-audiogids-bij-een-tv-serie/.

gepubliceerd op 27 oktober 2021

 

 

De Hofkamer in Antwerpen voor iedereen toegankelijk

De afgelopen tijd heb ik regelmatig video’s gedeeld waarin ik vertelde over een audiogids in Antwerpen waar we aan bezig waren. Zo legde ik uit dat we, als de eerste versie van de tekst klaar is, altijd een extra bezoek aan de locatie brengen om uit te testen of de beschrijvingen en (heel belangrijk!) de route-instructies wel kloppen. Die video kun je hieronder bekijken.

Toen het schrijfwerk voor de gids erop zat, is de tekst goedgekeurd door de klant. Daarna volgden de studio-opnames en montage waarna de audiotour in de Erfgoed-app toegevoegd kon worden.

Lancering tijdens Open Monumentendag

Op 12 september 2021, tijdens Open Monumentendag, werd de audiogids officieel gelanceerd. Herita, dat Open Monumentendag organiseert in Vlaanderen, zet dit jaar toegankelijkheid centraal en moedigt erfgoedlocaties aan om te onderzoeken hoe ze iedereen kunnen verwelkomen. Natuurlijk geven ze graag zelf het goede voorbeeld door de Hofkamer in Antwerpen toegankelijk te maken voor personen met een fysieke, auditieve, visuele en mentale beperking.

De Hofkamer is een prachtig gebouw in de tuin van huis Den Wolsack, waar erfgoedorganisatie Herita gevestigd is. Het gebouw werd onlangs gerestaureerd en de pronk- en ontvangstzaal uit 1772 schittert weer als in haar glorietijd. Met het gebouw wilde de bouwheer, François Adrien Van den Bogaert, op alle mogelijke manieren indruk maken op zijn zakenrelaties. Je vindt er een uniek ‘boekentoilet’ en een enorme plafondschildering van de goden op de Olympusberg.

Een detail van de witmarmeren schouw of schoorsteenmantel in de Hofkamer. Als je goed kijkt, merk je dat de schouw door lijkt te lopen in het plafond. De techniek die de schilder daarvoor gebruikt heeft, heet quadratura. Hoe het precies in z’n werk gaat, hoor je in de audiogids. En om het allemaal nóg duidelijker te maken, komt de schouw ook aan bod in een van de PictureLives die bezoekers mogen aftasten.

De Hofkamer was tijdens Open Monumentendag toegankelijk voor rolstoelgebruikers en er was ook een mobiel toilet voor rolstoelgebruikers. Voor personen met een auditieve handicap is er een rondleiding in gebarentaal via videofragmenten. Ook die rondleiding werd die dag gelanceerd en je kunt de tour met de FARO Erfgoed-app volgen. En voor wie niet (goed) ziet, zijn er als aanvulling op de audiogids PictureLive-voelplaten met audiodescriptie.

Onze bijdrage

Wij hebben meegewerkt aan het toegankelijk maken van de Hofkamer door de teksten voor de audiogids uit te werken. Daarnaast hebben we meegedacht over de inhoud en het parcours van de rondleiding én de PictureLives. Een PictureLive is een afbeelding waaraan extra reliëf is toegevoegd en een beschrijving. Daarin vertellen we wat er op de voelplaat is afgebeeld en we leggen uit hoe je de afbeeldingen het best kunt aftasten. Om die aanvullende beschrijvingen en instructies te beluisteren, hou je gewoon je smartphone bij de afbeelding.

Het bedenken en verder uitwerken van zo’n audiogids neemt wel wat tijd in beslag. Tussen ons eerste bezoek aan de locatie begin juni en de lancering op Open Monumentendag op 12 september zitten ruim drie maanden.

Heb je zelf een project waarvoor je een audiogids wil laten maken of wil je meer te weten komen over de mogelijkheden om met PictureLives te werken? Neem dan zeker contact met ons op.

Voor meer info over de Hofkamer kun je terecht op deze website: https://www.openmonumenten.be/monumenten/den-wolsack-en-de-hofkamer.

gepubliceerd op 24 september 2021

Flikken Maastricht gaat nog zeker drie jaar door

Goed nieuws: Flikken Maastricht, de langstlopende Nederlandse dramaserie, gaat nog zeker drie jaar door! De opnames van het zestiende seizoen gaan in september van start. Begin 2022 komen de eerste afleveringen van het nieuwe seizoen op tv (op de NPO).

De reeks is niet alleen in Nederland populair. Ook op de VRT is Flikken Maastricht te zien. Momenteel staat seizoen 13 op VRT NU. Je kunt de afleveringen bekijken tot dinsdag 7 september.

Flikken Maastricht krijgt sinds het twaalfde seizoen audiodescriptie via Earcatch. Daarmee is de reeks ook goed te volgen voor wie niet (goed) ziet. Als je de reeks op de VRT volgt, kun je op VRT NU ook voor ‘open’ audiodescriptie kiezen. Mocht je je afvragen hoe het ook alweer zat met ‘open’ en ‘gesloten’ audiodescriptie of AD: ‘open’ audiodescriptie kun je niet afzetten als kijker. Iedereen krijgt de AD te horen. Bij ‘gesloten’ audiodescriptie moet je de AD zelf activeren als je er gebruik van wilt maken.

Open vs. gesloten

De termen ‘open’ en ‘gesloten’ komen uit de ondertitelsector: ‘open’ ondertitels zijn bijvoorbeeld de standaard witte ondertitels met de vertaling van dialogen in vreemde talen. ‘Gesloten’ ondertitels zijn de ondertitels voor doven en slechthorenden die je via Teletekst activeert.

Op VRT NU staat de reeks twee keer: een keer met en een keer zonder AD. De NPO heeft maar één versie. Daar kun je de AD alleen beluisteren via de Earcatch-app. Dat is dus een vorm van ‘gesloten’ AD.

Geen filter of ander effect op deze foto: het bruingrijze laagje op de planten op de voorgrond is slib dat is achtergebleven na de overstromingen van vorige maand. Dit is in Maastricht, bij het Gouvernement, dat recht tegenover onze Nederlandse vestiging ligt. 

Wij schrijven (in onze Nederlandse vestiging) de audiodescriptie voor Flikken Maastricht. Wat de reeks voor ons extra leuk maakt om te beschrijven, is dat er zo veel herkenbare beelden van Maastricht in voorkomen. De verhalen spelen zich soms letterlijk bij ons voor de deur af.

Meer info op: https://www.avrotros.nl/flikkenmaastricht/gemist/detail/drie-nieuwe-seizoenen-van-de-politieserie-flikken-maastricht/.

gepubliceerd op 5 augustus 2021

Terugblik eerste workshop Ondertitelen in Maastricht

Op 15 juni was het dan zover: voor de allereerste keer kon je in Maastricht onze workshop Ondertitelen van een halve dag volgen. Met deze korte opleiding willen we vooral de basisprincipes van het ondertitelen bijbrengen aan de hand van een heel eenvoudige online ondertiteltool.

Vanwege de coronamaatregelen hadden we het aantal deelnemers beperkt tot vier. Maar de vaccinatiecampagne liep volop, waardoor mensen aarzelden om zich in te schrijven. Eén iemand bleek net die dag een vaccin te kunnen krijgen, waardoor hij er jammer genoeg niet bij kon zijn. Vandaar dat we de opleiding meteen opnieuw ingepland hebben, op dinsdag 28 september. 😊

Theorie én praktijk

We begonnen de workshop met theorie. Hierin legde ik uit hoe je je video’s toegankelijk maakt door ondertiteling toe te voegen. Ook vertelde ik meer over het onderscheid tussen ondersteunende ondertitels en ondertitels voor doven en slechthorenden. Vervolgens gaf ik een overzicht van de belangrijkste richtlijnen aangevuld met een aantal praktische tips.

Na een korte introductie van de ondertiteltool was het tijd om aan de slag te gaan. Tot slot bekeken we enkele andere functies die de tool biedt, zoals het automatisch uitschrijven van transcripties en het inbranden van je ondertitels.

Een selfie voor het projectiescherm met de eerste slide van de presentatie (in spiegelschrift). Om het coronaproof te houden, draag ik een rood-paars-zwart geblokt mondmasker.

Een selfie voor de opleiding van start ging.

Kon je er niet bij zijn en wil je toch graag leren hoe je snel en eenvoudig ondertitels toevoegt aan je webvideo’s? Op dinsdag 28 september organiseren we de workshop opnieuw! Of het nu gaat om video’s voor YouTube, Facebook, Instagram of filmpjes voor je eigen website, wij leren je hoe je ze ondertitelt én je krijgt een handig stappenplan mee naar huis waarin we je uitleggen hoe je je ondertitels bij je video’s plaatst.

Noteer alvast in je agenda: 28 september van 9.30 tot 12.30 uur in Maastricht. Meer info op: https://nevero.nl/workshops-en-cursussen/workshop-ondertitelen/.

gepubliceerd op 6 juli 2021

Gruuthusemuseum valt in de prijzen op EMYA-awards

 

Op 6 mei werden de European Museum of the Year Awards (EMYA’s) uitgereikt. De EMYA’s worden jaarlijks georganiseerd door het Europese Museumforum. Ze worden gezien als de Oscars van de museumwereld.

Het Gruuthusemuseum in Brugge kreeg de ‘Portimão Museum Prize – Europe’s Most Welcoming Museum 2021′. Deze prijs werd voor het eerst uitgereikt in 2019 en bekroont een museum waar alle bezoekers zich welkom voelen. Het Gruuthusemuseum, dat in 2019 na vijf jaar restauratie weer openging voor bezoekers, werd verkozen uit een lijst van 27 genomineerden voor 2021.

Op de (Engelse) website lezen we om te beginnen lovende woorden over de renovatie. De vertalingen hierna zijn van mijn hand. “Dankzij de hoge kwaliteit van de renovatie is het museum een volledig toegankelijke erfgoedlocatie geworden waar iedereen welkom is. Aan alle mogelijke behoeften van de bezoekers is gedacht.”

Ook de inspanningen om het museum en de omgeving toegankelijk te maken vallen in de smaak. “Voor bezoekers met een visuele beperking zijn er uitstekende voelstations in alle zalen en audiogidsen met visuele beschrijvingen voor het hele gebouw. Wie doof of slechthorend is, krijgt een tablet met uitleg in Vlaamse gebarentaal en International Sign Language. Ook zijn er maquettes van het gebouw en replica’s van voorwerpen die je kunt aftasten.”

De maquette is in witte kunststof uitgevoerd en staat op een lage, donkere tafel. In de schuin aflopende rand van de tafel staat in goudkleurige letters de leuze van het museum: Plus est en vous. Het portret op de achtergrond toont een vijftiger of zestiger met een bidsnoer in zijn handen.

Een maquette van het Gruuthusepaleis en de hoge toren van de Onze-Lieve-Vrouwekerk ernaast. Op de achtergrond een portret van Lodewijk van Gruuthuse, bouwheer van het Bourgondische stadspaleis uit de 15de eeuw.

Wij zijn natuurlijk erg blij voor het Gruuthusemuseum en stiekem zijn we ook wel trots dat we ons steentje hebben kunnen bijdragen aan dit mooie project. De audiodescriptie-teksten zijn immers van onze hand. Toen we aan de opdracht bezig waren, schreef ik er al het volgende over op mijn blog: “In het vernieuwde museum vind je 13 voelstations waar je allerlei voorwerpen kunt aftasten: een maquette van het gebouw, staaltjes van materialen en stoffen, eeuwenoude voorwerpen en replica’s daarvan, enzovoort. Vooral kinderen raken graag dingen aan, maar de voelstations verbeteren de beleving van alle bezoekers. Daarnaast is er ook een geurstation. Natuurlijk zijn de voel- en geurelementen ook heel geschikt voor mensen die niet (goed) zien, vandaar dat we er extra aandacht aan besteden in de beschrijvende audiogids voor blinden en slechtzienden.”

De klant noemde de EMYA “een mooie pluim op mijn hoed”. Ja, wij hebben lieve klanten. 🎉🤩

gepubliceerd op 2 juni 2021

 

Dertigers ‘bingen’ met audiodescriptie

Op maandag 5 april was het eindelijk zover: toen begon het derde seizoen van Dertigers op de VRT! Ook dit seizoen krijgt audiodescriptie voor wie niet (goed) ziet. In de eerste week dat de reeks liep, besloot ik op social media wat leuke weetjes te delen over de door ons geschreven audiodescriptie.

Wist je bijvoorbeeld…

…dat we bij elk seizoen een audiogids maken?

Zo’n audiogids is een gesproken inleiding waarin je kennismaakt met de belangrijkste personages en locaties in de reeks. Bij een nieuw seizoen krijgt de audiogids een update met o.a. het uiterlijk van nieuwe personages. Ook leggen we kort uit welke evoluties er zijn bij oude bekenden uit de reeks. En tot slot vertellen we wat over nieuwe woningen van personages.

Om de audiogids wat levendiger te maken, voegen we quotes toe uit de serie. Die quotes helpen de kijker ook om belangrijke stemmen te herkennen. Een goede quote moet aan een aantal voorwaarden voldoen: zo mag het fragment niet te lang zijn, maar ook niet te kort. In dit blogartikel lees je meer over audiogidsen bij tv-series: https://www.nevero.be/hoe-schrijf-je-een-audiogids-bij-een-tv-serie/.

 

…dat er een hoorbare aftelklok is?

Als je Dertigers volgt op het derde kanaal (het Ketnet-kanaal), zul je merken dat er voor de aflevering begint een aftelklok of aftelsequentie te horen is.

Die aftelsequentie hebben we aangepast aan het nieuwe seizoen. Zes minuten voor Dertigers begint, hoor je: “Dadelijk, over 6 minuten, begint hier een aflevering van het derde seizoen van Dertigers met audiodescriptie”. Zo tellen we af tot de start van het programma.

Elke minuut krijg je wat achtergrondinformatie met een passende quote én muziek uit de serie. We vertellen iets over de verhaallijn of beschrijven een of meer personages. En we tellen af tot je hoort: “Tijd voor een nieuwe aflevering van Dertigers met audiodescriptie.”

 

…hoeveel mensen er eigenlijk aan zo’n audiodescriptie meeschrijven?

Voor Dertigers werken we met een kernteam van twee schrijvers die elkaars werk nakijken: Priscilla en Susanne. Leuk weetje: Priscilla woont in Antwerpen en kent vrijwel alle locaties die in beeld komen. Dat is handig, want die vermelden we ook. 🧐

Als we klaar zijn, wordt onze tekst nagekeken door de stemregisseur (die de audiodescriptie-opnames begeleidt) én een eindredacteur. De laatste persoon die de audiodescriptie checkt, is de inlezer. Om ervoor te zorgen dat de opnames vlot verlopen en dat de teksten zeker passen tussen de dialogen, lezen wij onze scripts altijd hardop mee terwijl de video loopt.

Audiodescriptie-schrijven gebeurt niet in Word of een ander tekstverwerkingsprogramma, maar in speciale software. Zelf ben ik een fan van Wincaps Q4. Dat is eigenlijk een ondertitelprogramma, maar het werkt ook heel fijn voor audiodescriptie.

De beginscène van Dertigers seizoen 3 aflevering 1 in de audiodescriptie-software. Elk ‘vrij’ blokje tussen de dialogen wordt zorgvuldig getimed en waar nodig, voegen wij een beschrijving toe.

De eerste scène van seizoen 3 van Dertigers in de audiodescriptie-software. Links de video en rechts de tekst in kleine blokjes die tussen de dialogen passen.


…dat seizoen 3 het eerste seizoen van de reeks is dat al meteen volledig mét audiodescriptie (AD) beschikbaar is op VRT NU?

Tot nu toe konden AD-gebruikers de reeks dus niet bingewatchen met audiodescriptie. Om daar iets aan te doen, moest de audiodescriptie bij alle 24 afleveringen eind maart volledig klaar zijn. We hebben er dus een aantal intensieve weken op zitten: schrijfwerk, nalezen, opnames, montage, …

Of het door de extra audiodescriptie-fans komt, weet ik niet, maar op 7 april meldde VRT NU dat het kijkrecord was gebroken met maar liefst 686.288 gestarte video’s, waarvan de helft van Dertigers!

En een grappig weetje om af te sluiten: op Facebook vroeg iemand zich af waarom er een vrouw was die “elke stap of beweging” bespreekt. 😁 Dát is dus de audiodescriptie en nu de hele reeks met én zonder AD op VRT NU staat, moet je wel even opletten welke versie je kiest.

De afleveringen met audiodescriptie vind je hier: https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/dertigers–met-audiodescriptie-/3/dertigers–met-audiodescriptie–s3a1/. Je kunt ze nog bekijken tot 31 augustus. Veel plezier ermee!

gepubliceerd op 6 mei 2021

Nieuw op VRT NU: Fear on the Savannah (en nog veel meer)

Meer dan twintig jaar geleden maakte ik mijn eerste commentaarvertaling bij een natuurdocumentaire en nee, ik ben het nog lang niet beu!

‘Commentaarvertalen’ is een vorm van audiovisuele vertaling waarbij je de tekst van de ‘onzichtbare’ verteller in een programma vertaalt. Deze tekst wordt vervolgens opnieuw ingelezen in de studio. Veel commentaarvertalers beginnen als ondertitelaar en krijgen na verloop van tijd de vraag of ze een programma willen vertalen waar ook een commentaarstem in zit. Zelf ben ik ook zo begonnen. Eigenlijk is het ook logisch, want het vertaalwerk wordt altijd door een en dezelfde persoon gedaan. Het is dus niet zo dat één iemand de interviews ondertitelt en dat iemand anders de voice-over vertaalt.

Op mijn blog schrijf ik regelmatig over deze bijzondere vertaalvorm, zie https://www.nevero.be/commentaarvertalen-deel-1/ en https://www.nevero.be/commentaarvertalen-deel-2/.

Op dinsdag 30 maart kon je rond 16.00 uur kijken naar Fear on the Savannah op Eén. De docu is nog tot donderdag 29 april te zien op VRT NU. Wat dit programma zo leuk maakte om te vertalen, is dat het eens niet gaat over: welke dieren leven waar en wat eten ze zoal? Maar dat de documentairemakers uitgaan van een emotie die alle dieren gemeen hebben: angst. Wat zorgt ervoor dat het ene dier wegvlucht bij gevaar en het andere dier in de aanval gaat? En hoe gaan dieren in het algemeen met angst om? Heel leerrijk allemaal, ook voor mij als vertaler.

 

Een hyena ligt lekker in het zonnetje. Hij heeft wel wat weg van een hond, met z’n donkere snoet en z’n lichtbruine vacht. Alleen heeft hij ronde oren en donkere stippen op z’n vacht, die doen denken aan schaduwvlekken.

Een hyena op de Afrikaanse savanne. De gevlekte hyena is een roofdier dat op veel plekken ten zuiden van de Sahara te vinden is. Afbeelding van Taryn Scholtz via Pixabay

Bij zo’n natuurdocumentaire komt natuurlijk heel wat opzoekwerk kijken. Vorig jaar, toen ik aan een andere documentaire bezig was, heb ik daar een video over gemaakt. De video heet ‘Opzoekwerk bij vertalend ondertitelen’ en ik gebruik een uitgebreide versie ervan voor mijn e-cursus Ondertitelen.

 

En verder…

De komende tijd zul je op VRT NU wel vaker programma’s tegenkomen waar ik (al dan niet samen met mijn collega’s) aan gewerkt heb. Zo is op maandag 5 april op Eén het derde seizoen van Dertigers gestart, waarvoor wij de audiodescriptie hebben geschreven. En vanaf zondag 11 april kun je op Eén elke week kijken naar het dertiende seizoen van de Nederlandse reeks Flikken Maastricht. Voor het eerst zal de VRT deze reeks ook met audiodescriptie aanbieden en ook die audiodescriptie is van onze hand. Voor Dertigers én voor Flikken Maastricht geldt dat je alle afleveringen meteen kunt bekijken via VRT NU. Bingewatchen maar!

gepubliceerd op 8 april 2021

Ondertitelen in bijberoep: haalbaar of niet?

Op 15 februari is onze e-cursus Ondertitelen weer van start gegaan. Een van de deelnemers liet me van tevoren weten dat ze overwoog om in bijberoep te gaan ondertitelen. Alleen: is zoiets eigenlijk wel haalbaar?

Wat is een bijberoep?

Een bijberoep is (in België) een zelfstandige activiteit die je naast je gewone baan uitoefent. Om ‘bijberoeper’ te kunnen worden, moet je dus een ander hoofdberoep hebben. In de meeste gevallen komt het erop neer dat je minstens halftijds als werknemer aan de slag bent. De precieze voorwaarden vind je op de website van Xerius.

Daarnaast zat deze deelnemer nog met een aantal andere vragen: Ik kan me niet zo goed voorstellen hoe het arbeidsverloop als zelfstandige is en word wat afgeschrikt door het halen van deadlines, ijveren om opdrachten binnen te halen, boekhouding doen e.d. Kunt u mij misschien wat meer vertellen over de praktische kant van de zaak, het aantal opdrachten, hoeveel tijd je krijgt voor een opdracht, enz.?

Een man in een grijze joggingbroek staat op een houten hek met achter hem een groen berglandschap. Zijn knieën zijn gebogen, alsof hij zich opmaakt voor een sprong...

De sprong wagen of toch maar niet? Een afbeelding van Foundry Co via Pixabay

Ik vind het belangrijk dat aspirant-ondertitelaars weten waar ze aan beginnen of in elk geval een eerlijk beeld krijgen van wat hen te wachten staat. Uiteraard besteed ik daar ook tijdens de cursus regelmatig aandacht aan. Deze deelnemer heb ik het volgende laten weten:

Het klopt dat veel ondertitelaars als zelfstandige werken. Er zijn ook wel banen in loondienst te vinden, maar ik begrijp dat je vooral interesse hebt in ondertitelen als bijberoep. Als je in bijberoep werkt, gelden ongeveer dezelfde verplichtingen als voor een zelfstandige in hoofdberoep. Dus je moet je inschrijven bij de Kruispuntbank, aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds, een boekhouder zoeken (tenzij je zelf je btw- en belastingaangifte doet), enz. Maar je hoeft dat niet allemaal alleen uit te zoeken: een organisatie als Unizo heeft bijvoorbeeld een goede startersservice en ook op internet vind je veel informatie, bijvoorbeeld hier: https://www.unizo.be/starters/advies/welke-formaliteiten-moet-ik-vervullen-om-te-starten-als-zelfstandige.

Deadlines en zo

Hoe veel of hoe weinig je werkt, bepaal je in principe zelf, maar er is natuurlijk ook zoiets als de verwachting van je klanten. 😉 Als ik naar mijn eigen klanten kijk, dan is het zo dat ik voor sommige projecten best veel tijd krijg en dus rustig kan werken. Een voorbeeld is het vertaal- en ondertitelwerk voor tv, waar ik soms weken of zelfs maanden voor uitzending het materiaal krijg. Maar er zijn ook klanten die veel krappere deadlines hanteren. Zo werk ik voor een overheidsproject waarbij we webvideo’s ondertitelen en die moeten vaak binnen een aantal uur al klaar zijn.

Het maakt ook uit voor wie je precies werkt. Als je in opdracht van vertaal- en ondertitelbureaus werkt, kun je je werk doorgaans makkelijker inplannen dan wanneer je voor rechtstreekse eindklanten werkt. Maar dat laatste zou ik je niet meteen aanraden als je nog maar net begint met ondertitelen.

Ook iets om in het achterhoofd te houden: het kost wel wat tijd voor je het ondertitelen onder de knie hebt én voor je enigszins rendabel werkt. Ik zeg altijd dat het ongeveer een halfjaar duurt voor je goed op tempo komt, en dat is in de veronderstelling dat je er voldoende uren per week mee bezig bent. Als je af en toe een ondertitelopdrachtje doet, zul je merken dat het veel trager gaat voor je een goede routine hebt. Voor een bijberoep is dat op zich niet zo erg, aangezien je hoofdberoep voor je grootste inkomen zorgt, maar het kan wel frustrerend zijn om te merken dat je niet zo snel vooruitgaat.

Overweeg je of ondertitelen iets voor jou is? Ik organiseer de ondertitelcursus regelmatig.

gepubliceerd op 12 maart 2021

Wat is het verschil tussen ‘open’ en ‘gesloten’ audiodescriptie?

Het nieuwe jaar is van start gegaan met maar liefst drie tv-series waarvoor wij de audiodescriptie schrijven of geschreven hebben.

Sinds vrijdag 8 januari kun je elke week op NPO 1 de avonturen volgen van Eva van Dongen en Floris Wolfs in Flikken Maastricht. Voor wie niet (goed) ziet, is er audiodescriptie via de Earcatch-app. De VRT pakt dan weer uit met vier minireeksen die tijdens de coronacrisis zijn gemaakt. Bij de eerste twee reeksen, We moeten eens praten en Leef, mochten wij de audiodescriptie schrijven.

Bij de NPO maakt het niet uit of je live meekijkt op tv of later de afleveringen bekijkt. Je downloadt eerst de audiodescriptie via de Earcatch-app en start de app op zodra je begint te kijken. De app synchroniseert dan zelf de beschrijvingen met het programma.

Bij de VRT-reeksen werkt het iets anders. Wie live keek (van maandag tot en met donderdag rond 21.25 uur), kon de gesloten audiodescriptie activeren op Eén via de taalkeuze. Vijf minuten later, rond 21.30 uur, startte de aflevering op het Ketnet-kanaal met open audiodescriptie voor iedereen. Beide reeksen zijn nog tot april te bekijken op VRTNU in de categorie Audiodescriptie.

De etalage van een snuisterijenwinkel met o.a. een tuba en een koffer. Voor de spullen staat een bordje met de tekst ‘closed’.

De etalage van een snuisterijenwinkel met o.a. een tuba en een koffer. Voor de spullen staat een bordje met de tekst ‘closed’. Afbeelding van Ryan McGuire via Pixabay.

Open vs. gesloten

Toen ik dit bericht op Facebook deelde, kreeg ik de vraag wat nu eigenlijk het verschil is tussen ‘open’ en ‘gesloten’ audiodescriptie of AD. Dat zit zo: ‘open’ audiodescriptie kun je niet afzetten als kijker. Iedereen krijgt de AD te horen. Bij ‘gesloten’ audiodescriptie moet je de AD zelf activeren als je er gebruik van wilt maken.

De termen ‘open’ en ‘gesloten’ komen uit de ondertitelsector: ‘open’ ondertitels zijn bijvoorbeeld de standaard witte ondertitels met de vertaling van dialogen in vreemde talen. ‘Gesloten’ ondertitels zijn de ondertitels voor doven en slechthorenden die je via Teletekst activeert.

De VRT heeft een extra kanaal waarop ze ‘open’ AD kunnen uitzenden, naast de ‘gesloten’ AD via het taalkeuzemenu. De NPO heeft dat niet, daar kun je de AD alleen beluisteren via de Earcatch-app. Dat is dus een vorm van ‘gesloten’ AD.

gepubliceerd op 4 februari 2021

The Crystal Ship-wandeling met audiodescriptie

The Crystal Ship in Oostende is het grootste festival in Europa rond kunst in de openbare ruimte. Het festival was in 2020 al aan zijn vijfde editie toe. Een van onze allerlaatste projecten van het jaar bestond uit het maken van audiobeschrijvingen bij zes werken voor The Crystal Ship. Tenminste, dat was de oorspronkelijke opdracht. 😁

Terwijl ik aan de beschrijvingen bezig was, bedacht ik dat het mooi zou zijn om ook een korte routebeschrijving toe te voegen. Zo vinden bezoekers in een mum van tijd de weg van het ene werk naar het andere. En waarom zouden we de bezoekers niet welkom heten aan het begin van de wandeling en ze nog een prettige dag wensen als ze klaar waren? Je raadt het al, de uiteindelijke tekst was een beknopte audiogids geworden bij een toegankelijke kunstwandeling door de stad.

In de audiogids nemen we je mee voor een korte wandeling langs vijf muurschilderingen en een sculptuur. Bij elk werk krijg je een levendige beschrijving met meer achtergrondinformatie. Doordat het om kunst in de openbare ruimte gaat, kun je de wandeling maken wanneer je maar wilt.

Een oranje reddingsvest zweeft boven een rustige, diepblauwe zee. Uit het vest lijken bloemen te groeien.

Een van de muurschilderingen van The Crystal Ship, namelijk het werk van de Amerikaanse streetartist Gaia op de Visserskaai.

Toegankelijke stadswandeling

Nadat ik de teksten ter goedkeuring had voorgelegd aan de klant, was het tijd om ze in te lezen in de studio. Dat deed ik niet zelf, maar collega Dieter Vandepitte. Het eindresultaat zijn zes korte audiobestanden die op verschillende manieren worden aangeboden. Zo kun je ze als korte video’s downloaden op een website over de toegankelijke Crystal Ship-wandeling. Op dezelfde site kun je video’s bekijken met meer uitleg over de werken in Vlaamse Gebarentaal.

De stad Oostende was erg tevreden met het eindresultaat:

Heel erg mooi, zowel de beschrijvingen, de aanvullingen bij de teksten en de routebeschrijvingen zijn echt de moeite. Ik kan zien dat zo’n audiodescriptie een meerwaarde is voor iedereen op deze manier. 

En het mooie is, hoewel de audiodescriptie oorspronkelijk bedoeld is voor blinde en slechtziende bezoekers, zijn we er, net zoals de klant, van overtuigd dat de audiogids voor iedereen een meerwaarde is.

In de video hierboven bespreek ik de muurschildering die de Britse kunstenaar Ben Slow aanbracht op de gevel van het Ostend Hotel voor ‘The Crystal Ship’. Ook breng ik een bezoek aan het werk van ROA. Tenminste, dat was de bedoeling, alleen bleek tijdens de opnames dat het gebouw intussen was gesloopt…

Wil je zelf leren hoe je audiobeschrijvingen maakt bij kunstwerken? Dan is onze e-cursus Gidsen voor mensen die blind of slechtziend zijn echt iets voor jou!

gepubliceerd op 6 januari 2021
bijgewerkt op 11 november 2021